Tiến Bào vang tiếng trống tuồng

13/04/2018 09:21 Số lượt xem: 760
 Ở Tiến Bào, Phù Khê (thị xã Từ Sơn) hiện còn lưu giữ nghệ thuật hát tuồng đặc sắc. Tuồng Tiến Bào ra đời từ năm 1955, đến nay môn nghệ thuật truyền thống vẫn “đỏ đèn” trên sân khấu phục vụ nhân dân trong và ngoài huyện, nhất là vào mùa xuân và các ngày lễ, hội.

Những năm 60, 70 thế kỷ XX, tuồng Tiến Bào phát triển mạnh mẽ. Thời hoàng kim, thôn Tiến Bào có tới 50% số hộ tham gia vào đội tuồng, nhiều gia đình cả vợ, chồng, con, cháu đều trong đội. Dù phương tiện đi lại còn khó khăn nhưng được sự mến mộ của nhân dân, đội tuồng đi bộ vài chục cây số đến các địa phương như: Hiệp Hòa (Bắc Giang); Yên Phong; Gia Lâm, Đông Anh, Phù Đổng (Hà Nội)… biểu diễn, nhất là vào những ngày đình đám, lễ tết…

Không như những đội tuồng khác khi thế hệ cao tuổi qua đời thường gặp khó khăn trong việc duy trì, phát triển, năm 1983 tuồng Tiến Bào tiếp tục có thế hệ thứ hai kế cận với tên gọi Đoàn tuồng tuổi trẻ Tiến Bào với số lượng diễn viên lên tới hơn 30 người, độ tuổi từ 18 đến 27. Đoàn tuồng tuổi trẻ ra đời được nhân dân đồng tình ủng hộ, ủng hộ kinh phí mua sắm tư trang, đạo cụ để phục vụ học tập và biểu diễn. Thế hệ trẻ với lòng say mê và nhiệt huyết đã chuyên tâm rèn luyện cộng với sự truyền dạy của cụ Đàm Mạnh Dần, Trần Nham… nên có sự tiến bộ nhanh chóng. Mặt khác đoàn còn mời nghệ sỹ Đắc Nhã, Nhà hát tuồng Việt Nam, tiếp đến là các nghệ sĩ: NSND Tiến Thọ, Nghệ sĩ Đức Thịnh, Giảng viên Trường Đại học Sân khấu Việt Nam về dàn dựng và truyền dạy hàng chục vở tuồng…

Sau nhiều cố gắng tập luyện, thế hệ trẻ tuồng Tiến Bào đã khẳng định được chỗ đứng trên con đường nghệ thuật. Ngoài các vở tuồng cổ được đoàn biểu diễn thành công như: Sơn Hậu, Nữ tướng Đào Tam Xuân… các vở tuồng lịch sử như: Người mẹ Nguyễn Văn Cừ, Lý Công Uẩn rời đô, Lý Công Uẩn đăng quang cũng được đoàn tập luyện biểu diễn và gặt hái được nhiều thành tích trong các hội thi, hội diễn không chuyên như: Huy chương Vàng liên hoan nghệ thuật quần chúng toàn quốc năm 1984; Huy chương Vàng liên hoan sân khấu tuồng Thủ đô mở rộng năm 1998; Huy chương Vàng hội diễn không chuyên lần thứ Nhất tại Bắc Ninh năm 1998… Hàng năm, đoàn nhận được nhiều lời mời biểu diễn phục vụ, có địa phương đoàn biểu diễn hơn 20 năm mà đến nay vẫn được nhân dân mến mộ như: Ninh Hiệp, Phù Đổng, Sóc Sơn (Hà Nội)…

 

Mỗi năm “Đoàn tuồng truyền thống Tiến Bào” nhận được 70 đến 80 lời mời biểu diễn tại các địa phương trong và ngoài tỉnh.

 

Năm 1996, Đoàn tuồng tuổi trẻ Tiến Bào đổi tên là Đoàn nghệ thuật truyền thống tuồng Tiến Bào, hàng năm vào mùa xuân, các ngày lễ, tết, đoàn đi biểu diễn từ 70 đến 80 buổi và luôn nhận được sự đón tiếp, hưởng ứng của đông đảo nhân dân. Đến nay đa phần các thành viên của tuồng Tiến Bào cũng đã ngoài 50 tuổi nhưng lòng say mê và nhiệt huyết vẫn không giảm. Ông Đàm Quốc Oai, thành viên đoàn tuồng Tiến Bào tâm sự: “Khi 9, 10 tuổi, nghe tiếng trống tuồng là trong lòng tôi rạo rực chỉ muốn nhanh chóng được theo bố, mẹ đi xem tuồng, thâu đêm. Năm 1983, xuất ngũ trở về quê hương tôi tham gia ngay vào đoàn tuồng địa phương để thỏa mãn niềm đam mê. Tuồng là môn nghệ thuật truyền thống không thể ngấm một sớm một chiều mà cần phải có quá trình tiếp nhận dần dần, khi đã hiểu thì say lắm”.

Để tuồng không bị mai một, năm 1997, tập thể lãnh đạo diễn viên tuồng Tiến Bào tiếp tục thành lập đoàn tuồng “Đồng Ấu” với 30 thành viên có độ tuổi từ 13 đến 18. Đến nay, lứa thế hệ thứ ba của tuồng Tiến Bào dù bận rộn với công việc hàng ngày nhưng một số thành viên vẫn tiếp tục tham gia hát tuồng và trở thành lực lượng kế cận quan trọng của đoàn tuồng truyền thống. Ông Đàm Xuân Trung, Chủ nhiệm Đoàn nghệ thuật truyền thống tuồng Tiến Bào, thổ lộ: “Để tuồng Tiến Bào giữ được phong độ đến ngày nay phải kể đến những thành viên luôn đam mê và cháy hết lòng với tuồng như: Đàm Đức Thư, Đàm Quốc Oai, Đàm Thị Hiền… Tuồng là loại hình sân khấu truyền thống mang tính hàn lâm, lại có tính ước lệ rất cao, bởi thế rất kén diễn viên. Hàng năm đoàn đều xây dựng kế hoạch hoạt động, có tổng kết đánh giá và khen thưởng phù hợp. Vì vậy luôn tạo được sự khích lệ, động viên đối với các thành viên có lòng đam mê với tuồng. Là đoàn tuồng cấp thôn, nhưng Tiến Bào có đủ các diễn viên vào vai: Đào, kép, tướng, nịnh, lão, quân… Một số đội tuồng ở các địa phương khác vẫn thường xuyên mời diễn viên của tuồng Tiến Bào góp vai”.

Hơn 60 năm duy trì, phát triển, tuồng Tiến Bào đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng công chúng. Dù có những lúc thăng, trầm nhưng với sự nỗ lực, quyết tâm giữ nghệ thuật truyền thống đến nay, tiếng hát tuồng ở Tiến Bào ngày càng vang xa.

Minh Hường