Khắc phục khó khăn trong thu, chi Quỹ phòng, chống thiên tai

21/05/2020 20:38 Số lượt xem: 454
Quỹ phòng, chống thiên tai (PCTT) được xác định là nguồn lực tài chính quan trọng để hỗ trợ nhân dân ứng phó, khắc phục hậu quả của thiên tai. Tuy nhiên, sau hơn 5 năm triển khai thực hiện Nghị định số 94/2014/NĐ-CP của Chính phủ về thành lập và quản lý Quỹ PCTT, các ngành chức năng trên địa bàn tỉnh gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong việc thu nộp và chi quỹ.

Các dự án tu bổ đê điều đang được đẩy nhanh tiến độ phục vụ công tác PCTT năm 2020.
Ảnh: Công ty Cổ phần Xây dựng Hải Minh đẩy nhanh thi công cống trạm bơm Vạn Ninh (Gia Bình).


Theo ông Nguyễn Hữu Dũng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh: Trước những diễn biến thiên tai ngày càng phức tạp, ngoài nguồn ngân sách nhà nước, các chương trình hỗ trợ của các dự án trong nước và quốc tế, thì nguồn lực từ Quỹ PCTT tại địa phương đóng vai trò quan trọng. Mục đích của việc thu, nộp Quỹ PCTT nhằm huy động các nguồn lực xã hội hỗ trợ công tác phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai. Mức đóng góp Quỹ PCTT được quy định đối với từng đối tượng cụ thể. Theo đó, các tổ chức kinh tế hạch toán độc lập trên địa bàn tỉnh, mỗi doanh nghiệp đóng góp tối thiểu 500 nghìn đồng, tối đa 100 triệu đồng và được hạch toán vào chi phí hoạt động sản xuất, kinh doanh. Người có hộ khẩu thường trú, tạm trú đang sinh sống và làm việc tại địa bàn tỉnh từ 18 tuổi đến hết tuổi lao động theo quy định của pháp luật đóng theo mức: Cán bộ, công chức, viên chức các cơ quan, tổ chức, lực lượng vũ trang hưởng lương, cán bộ quản lý trong các doanh nghiệp nhà nước đóng ở mức 1 ngày lương/người/năm, theo mức lương cơ bản sau khi trừ các khoản thuế, bảo hiểm phải nộp; người lao động trong các doanh nghiệp đóng 1 ngày lương/người/năm theo mức lương tối thiểu vùng; người lao động khác, trừ các đối tượng được nêu trên đóng 15.000 đồng/người/năm.
Về nội dung chi quỹ. Tại Điều 9 của Nghị định 94/2014 quy định Quỹ PCTT chi cứu trợ, hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai. Cứu trợ khẩn cấp về lương thực, nước uống, thuốc chữa bệnh và các nhu cầu cấp thiết khác cho các đối tượng bị thiệt hại do thiên tai, hỗ trợ tu sửa nhà ở, cơ sở y tế, trường học, xử lý vệ sinh môi trường vùng thiên tai, tu sửa nhà sơ tán phòng tránh thiên tai, tu sửa xử lý khẩn cấp công trình phòng, chống thiên tai có giá trị nhỏ hơn 1 tỷ đồng/công trình. Hỗ trợ các hoạt động ứng phó thiên tai, sơ tán dân khỏi vùng nguy hiểm; chăm sóc y tế, thực phẩm, nước uống cho người dân nơi sơ tán đến; hỗ trợ quan trắc, thông tin, thông báo, cảnh báo, báo động thiên tai tại cộng đồng… Ngoài ra còn hỗ trợ các hoạt động phòng ngừa, phổ biến tuyên truyền kiến thức pháp luật; lập rà soát kế hoạch phòng, chống thiên tai cấp xã; hỗ trợ chi thù lao cho người trực tiếp đi thu và các chi phí hành chính phát sinh liên quan đến công tác thu quỹ; được điều chuyển để hỗ trợ các địa phương khác bị thiên tai vượt quá khả năng khắc phục của địa phương.
Năm 2019, thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, Cục Thuế tỉnh cùng với các địa phương đã thu Quỹ PCTT với số thu đạt 53,972 tỷ đồng (đạt 53,8% kế hoạch), trong đó thu của các doanh nghiệp đạt 45,763 tỷ đồng (số còn lại do UBND các huyện, thị xã, thành phố tổ chức thu) góp phần quan trọng tạo nguồn lực phục vụ công tác phòng, chống thiên tai của tỉnh.
Mặc dù đạt những kết quả tích cực, việc triển khai thu, nộp Quỹ PCTT cũng gặp khá nhiều khó khăn. Theo Nghị định 94/2014/NĐ-CP việc thu, nộp Quỹ PCTT không có khoản chi phí dành cho đội ngũ trực tiếp thu và cả hoạt động hành chính của quỹ ở các địa phương; các địa phương không được trích một phần quỹ để thực hiện công tác PCTT trên địa bàn. Hay cách tính 1 ngày lương đối với người lao động trong các doanh nghiệp chưa thực sự cụ thể theo quy định chung hay từng doanh nghiệp. Nếu người lao động trong doanh nghiệp tính theo mức 22 ngày làm việc/tháng như công chức, viên chức thì mức đóng cao và chưa sát trong khi các doanh nghiệp thường đều làm từ 26 - 28 ngày/tháng. Không những vậy, công nhân trong các doanh nghiệp có biến động thường xuyên, rất khó tính số lượng thu cụ thể…
Từ những khó khăn đó dẫn đến phần nợ đọng Quỹ PCTT chủ yếu tại các doanh nghiệp. Vẫn còn 5.131doanh nghiệp chưa thực hiện nghĩa vụ nộp quỹ bởi nhiều lý do khác nhau như không nhận được văn bản thông báo nộp quỹ hoặc có doanh nghiệp kiến nghị đang trong thời kỳ được miễn giảm thuế nên xin tạm hoãn đóng quỹ, địa chỉ doanh nghiệp không cụ thể gây thất lạc văn bản, một số doanh nghiệp đã rời trụ sở đi nơi khác và phần lớn các doanh nghiệp không tự giác trong việc nộp quỹ.
Việc thu Quỹ PCTT đã khó, việc chi quỹ còn khó và phức tạp hơn. Trong tổng số gần 54 tỷ đồng thu được trong năm 2019 cộng với số dư từ các năm trước chuyển sang là gần 73 tỷ đồng, thì số tiền chi quỹ năm 2019 chỉ đạt hơn 28 tỷ đồng để khắc phục hậu quả thiên tai. Nguyên nhân của việc chi quỹ  khó khăn là do đến thời điểm hiện tại, vẫn chưa có thông tư hướng dẫn cụ thể về trình tự, thủ tục thu, chi quỹ của Bộ Nông nghiệp&PTNT. Định mức chi cho hoạt động PCTT thấp (dưới 1 tỷ đồng/công trình). Việc triển khai thực hiện các dự án khắc phục hậu quả thiên tai từ nguồn kinh phí đầu tư từ quỹ còn nhiều khó khăn, vướng mắc, chưa có hướng dẫn cụ thể về trình tự, thủ tục thẩm định, phê duyệt dự án...
Thu Quỹ PCTT là rất cần thiết để huy động nguồn lực xã hội hỗ trợ công tác PCTT, góp phần giảm bớt ngân sách tỉnh, nhất là trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng tác động rõ rệt đến thời tiết hiện nay. Để việc thu Quỹ PCTT đạt kết quả cao, Ban Quản lý Quỹ PCTT tỉnh tiếp tục tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ban, ngành, các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của người dân và toàn thể xã hội về nộp Quỹ PCTT. Xây dựng kế hoạch, chỉ tiêu thu quỹ hàng năm của địa phương, đơn vị sớm để triển khai thu đảm bảo tiến độ về thời gian; tăng cường các giải pháp nâng cao chất lượng thu, kiên quyết xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân không thực hiện việc thu, nộp quỹ theo quy định của Nhà nước. Cùng với sự cố gắng, nỗ lực của các đơn vị, địa phương rất cần có sự thay đổi những nội dung chưa thực sự phù hợp để khắc phục bất cập, hạn chế trong việc thu Quỹ PCTT.

Nguyễn Tuấn