Bao dien tu Bac Ninh
Thứ Tư, 20/09/2017 - 16:20
Thành phố Bắc Ninh bảo tồn và phát huy giá trị Dân ca Quan họ
Là nơi khởi nguồn của dân ca quan họ, thành phố Bắc Ninh hội tụ 31/44 làng quan họ gốc và 32/41 nghệ nhân của tỉnh Bắc Ninh. Nhiều năm qua, đặc biệt là sau khi Dân ca quan họ Bắc Ninh được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, thành phố luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến việc bảo tồn và phát huy giá trị, coi đó như một nhiệm vụ chính trị của các cấp ủy Đảng, chính quyền và nhân dân thành phố.

Với nỗ lực bảo tồn và phát huy giá trị dân ca quan họ, thành phố đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, có hiệu quả như: Phục dựng các nghi lễ truyền thống và không gian sinh hoạt văn hóa quan họ; tổ chức truyền dạy quan họ cho cán bộ, công chức và đưa chương trình dạy hát Dân ca Quan họ vào các trường phổ thông. Ở các CLB, hoạt động truyền dạy cũng diễn ra thường xuyên cho các thế hệ thanh thiếu niên và những người yêu mến quan họ do chính những nghệ nhân và anh hai, chị hai dày dăn vốn liếng tận tình chỉ bảo. Gần đây nhất, phường Vạn An mở lớp truyền dạy dân ca quan họ cho hơn 50 học viên có độ tuổi từ 16 đến 50 là thành viên trong CLB của các khu, nhà trường trên địa bàn phường.

Có thể thấy sinh hoạt văn hóa quan họ truyền thống được khôi phục và duy trì ở nhiều làng quan họ gốc của thành phố, tiêu biểu như Đào Xá, Viêm Xá, Đương Xá, Châm Khê, Bồ Sơn… Mỗi làng quan họ gốc có từ 3-4 thế hệ nối tiếp gìn giữ hàng trăm làn điệu quan họ cổ. Các nghệ nhân hết lòng truyền dạy nghệ thuật ca hát cùng những quy tắc ứng xử, phong cách lối sống, lối chơi đặc trưng của quan họ làng mình. Phong trào ca hát quan họ phát triển rộng khắp ở nhiều cơ quan, đơn vị và lan tỏa hầu khắp xóm làng, khu phố.

Hiện toàn thành phố Bắc Ninh có 12 CLB quan họ xã, phường và 71 CLB quan họ thôn, khu phố với gần 2000 liền anh liền chị cùng những người yêu mến dân ca quan họ tham gia hoạt động thường xuyên. Chính những nghệ nhân, tổ, đội văn nghệ của CLB quan họ thành phố chính là lực lượng giữ vai trò nòng cốt trong việc quảng bá, giới thiệu nghề chơi quan họ truyền thống đến với du khách trong và ngoài nước mỗi khi có dịp thăm miền Kinh Bắc. Họ cũng là lực lượng chủ yếu tham gia và có nhiều đopngs góp tích cực vào các sự kiện sinh hoạt văn hóa nghệ thuật lớn của tỉnh như: Hội thi hát dân ca quan họ đầu xuân, Festival Bắc Ninh, các ngày lễ, kỷ niệm trọng đại của thành phố cũng như của tỉnh.

Đáng chú ý, từ năm 2015, thành phố bắt đầu tổ chức chương trình giao lưu “Canh hát quan họ đêm Rằm” của những tháng giữa quý trong năm. Đây là hoạt động nhằm tiếp tục thực hiện đề án “Bảo tồn và phát huy gía trị Di sản văn hóa phi vật thể Dân ca quan họ Bắc Ninh và Ca trù giai đoạn 2013-2020”, quan trọng hơn giúp mối quan hệ giữa các bọn, các làng quan họ ngày thêm gắn bó mật thiết. Những mối tình đoàn kết thủy chung, bền chặt giữa “chạ anh chạ em” như: Diềm với Bựu, Khả Lễ với Hòa Đình, Đào Xá với Thị Cầu, Hữu Chấp và Khúc Toại, Bồ Sơn và Y Na cùng Khả Lễ… được nối dài qua nhiều chục năm là minh chứng cho sức sống trường tồn của Di sản Dân ca quan họ Bắc Ninh. Qua những lần tổ chức, canh hát Quan họ đêm Rằm để lại nhiều dấu ấn đặc biệt với công chúng, với mỗi canh hát, người yêu mến văn hóa quan họ có cơ hội hiểu sâu sắc hơn về nguồn gốc lề lối, quy tắc của một canh hát quan họ truyền thống. Ngoài ra, nhiều khái niệm trong “nghề chơi” độc đáo, lắm công phu hay ý nghĩa của trang phục, cách chơi quan họ, hệ thống các giọng lề lối, các giọng lẻ, giọng vặt và giã bạn cũng được giải thích cặn kẽ có kèm minh họa để thế hệ trẻ ngày nay cảm nhận đầy đủ hơn giá trị đặc sắc, tinh túy của Di sản văn hóa quan họ.

Có thể nói những quyết tâm, nỗ lực của các cấp ủy, chính quyền thành phố thời gian qua góp phần tích cực trong việc bảo tồn và phát huy những giá trị của dân ca quan họ, làm sống dậy một cách sinh động những hình thức sinh hoạt của văn hóa quan họ trong cộng đồng. Thời gian tới, để tiếp tục gìn giữ, lan tỏa mạnh mẽ những giá trị tốt đẹp của dân ca quan họ, thành phố Bắc Ninh đẩy mạnh các hình thức tuyên truyền, giới thiệu, quảng bá về những giá trị đặc sắc và độc đáo của dân ca quan họ dưới nhiều hình thức, nâng cao ý thức tự tôn, trách nhiệm của từng cá nhân, tập thể, cộng đồng dân cư; đặc biệt coi trọng công tác truyền dạy của nghệ nhân, quan tâm thực hiện các quy định, chính sách về công nhận và tôn vinh, động viên các nghệ nhân dân ca quan họ làm tốt vai trò lưu giữ và truyền dạy dân ca quan họ Bắc Ninh trong cộng đồng; nghiên cứu đổi mới hình thức tổ chức canh hát quan họ đêm Rằm, tránh sự nhàm chán, dập khuôn để hấp dẫn các đối tượng công chúng; quy hoạch, bảo tồn, tôn tạo các không gian, những di tích lịch sử văn hóa, các thiết chế văn hóa, lễ hội truyền thống, phong tục tập quán… trong các cộng đồng – nơi đã từng là môi trường, không gian sản sinh và gắn kết với sự trường tồn của dân ca quan họ.

Gia Bảo
Top