Bao dien tu Bac Ninh
Thứ sáu, 04/08/2017 - 08:34
Lời rao
Tặng em út Mỹ Duyên
 
 
Trời dành riêng cho xứ này

mỗi năm tuyết một mùa bay trắng trời

người no thấy tuyết nhoẻn cười

sang mùa xuân mới cây chồi lại xanh

chẳng như đông giá xứ mình

lấy gì mặc, lấy gì ăn hả trời?

chẳng hề quen với tuyết rơi

em đem thân đến xứ người mùa đông

lời rao em thật não nùng

bít - thơ - suôn thấm tận cùng thời gian

nước không mất mà nhà tan

càng mơ hạnh phúc thì càng xa xôi

em càng rao tuyết càng rơi

và em trắng tuyết dưới trời người ta

bao giờ cho hết chia xa

cho em về với quê nhà của em…

Đoàn Thị Lam Luyến

 

Lời bình của Nguyễn Thanh Kim

Ghi trên đầu bài thơ “Lời rao”, Đoàn Thị Lam Luyến có lời đề: Tặng em út Mỹ Duyên. Thành ngữ xưa có câu “giàu con út, khó con út”, vì lẽ đó mà Luyến thương em nhất, nhất là do hoàn cảnh mà cô em gái lưu lạc đồng đất nước người và làm cái nghề chẳng mấy dễ chịu: chào hàng. Xứ tuyết châu Âu là mùa đẹp nhất trong năm của lòng người hân hoan mà riêng Luyến cứ thấy ngậm ngùi:

Trời dành riêng cho xứ này

mỗi năm tuyết một mùa bay trắng trời

người no thấy tuyết nhoẻn cười

sang mùa xuân mới cây chồi lại xanh

Và Lam Luyến càng cảm thương thân phận người em gái ở đất phương xa mỗi khi mùa đông tuyết xuống nhiều và em chưa thể thích nghi với hoàn cảnh nghiệt ngã:

Chẳng như đông giá xứ mình

lấy gì mặc, lấy gì ăn hả trời?

chẳng hề quen với tuyết rơi

em đem thân đến xứ người mùa đông

Cứ hình dung lời rao em não nùng bằng cái thứ tiếng nước ngoài Bít - thơ - suôn (lời rao hàng) mà Lam Luyến cảm hết cái lạnh lẽo của tuyết rơi, của thời gian đằng đẵng không cùng hai phương trời ấy, của sự chia xa mà vô vọng của miền đất hứa:

Nước không mất mà nhà tan

càng mơ hạnh phúc thì càng xa xôi…

Lời rao hàng thật não nề rơi vào hoang vắng của tuyết rơi đến nỗi: Và em trắng tuyết dưới trời người ta thì bạn đọc thất sắc vì đây không thể là hòa hợp giữa con người và thiên nhiên mà là sự ngập chìm trong cái hoàn cảnh đáng thương của những tháng ngày mùa đông. Lời rao, tuyết rơi xứ lạ và tâm hồn nhạy cảm Đoàn Thị Lam Luyến rung lên những nỗi niềm trong bạn đọc yêu thơ. Nhưng những câu thơ trong lời rao còn đạt hiệu quả cao hơn bắt đầu từ lòng thương em đến thắt lòng của Luyến và làm người đọc day dứt bởi một hoàn cảnh không bình thường (có người gọi đó là độ chênh của xúc cảm) tạo được độ kết dính chi tiết, hình ảnh làm cho cấu trúc bài thơ được chặt chẽ hơn. Và bạn đọc cũng sớm mong kết thúc cái hoàn cảnh éo le nghiệt ngã của người em gái như Lam Luyến từng mong muốn:

Bao giờ cho hết chia xa

cho em về với quê nhà của em.  

Top