Bao dien tu Bac Ninh
Thứ hai, 19/06/2017 - 08:14
Nhớ mãi cố nhà báo Hiền Nhân
Nhà báo Hiền Nhân tên thật là Đỗ Trọng Quỳnh, sinh ngày 14-7-1909 tại thị xã Bắc Ninh (nay là thành phố Bắc Ninh), nguyên quán thôn Thượng Vũ, xã An Bình, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.

Ông sống trong một gia đình nho học nổi tiếng một vùng “Nam Định tam Ngô, Bắc Ninh tứ Đỗ” (khóa thi chỉ có 3 anh em họ Ngô ở tỉnh Nam Định và 4 anh em họ Đỗ ở tỉnh Bắc Ninh đỗ), thuộc dòng dõi Trạng nguyên Nguyễn Quang Bật, “trung Trạng nguyên” (Trạng nguyên trung với Vua); danh nhân văn hóa Đỗ Trọng Vỹ, tác giả tác phẩm “Bắc Ninh Địa Dư Chí” (Tác phẩm thể hiện phương pháp ghi địa dư chí của Người Á Đông). Thủa nhỏ ông ra Hà Nội ở với anh cả, theo học Trường Trí Tri phố Hàng Quạt. Học xong trở về Bắc Ninh dạy học ở Trường tư thục Thuận Thành và trông nom hiệu sách của anh trai. Là một người yêu nước, thông cảm với nỗi khổ cực của người dân. Năm 1933, bất bình trước cảnh tên Cẩm Tây chặn đường xe cút kít, khám xét làm đổ vỡ nồi, chậu, tiểu sành, khiến ông già kéo xe kêu la, ông viết bài “Cùng một kiếp  người” gửi đăng báo Đông Pháp. Sau khi bài báo được đăng. Ông được tòa soạn Báo mời làm cộng tác viên. Nhờ có mối quan hệ với các công sở trong tỉnh, ông viết được nhiều tin địa phương, lại mạnh dạn tố giác quản sơn ăn chặn tiền của phạm nhân ở nhà lao Bắc Ninh, rồi vụ chủ thầu đê làm ăn gian dối, gây vỡ đê. Sau bốn năm làm cộng tác viên. Ông đã đưa báo Đông Pháp bán tại Bắc Ninh lên dần, từ 20, lên 50, 100, rồi 150 số/ngày.

Tháng 3-1936, Chủ nhiệm Báo mời ông sang Hà Nội làm việc tại tòa soạn. Ông được phân công biên tập tin của phóng viên, cộng tác viên các tỉnh gửi về khi thạo việc được giao phụ trách thêm 2 trang phụ nữ và thể thao. Trang phụ nữ trở thành diễn đàn chung của nữ giới.

Qua hơn chục năm làm ở báo Đông Pháp, nhà báo Hiền Nhân được đặt chân tới nhiều tỉnh ở Miền Bắc, vào Sài Gòn, sau tỉnh Nam Bộ, có thời kỳ còn được cử làm đặc phái viên ở Huế, theo dõi các cuộc thi đấu thể dục thể thao lớn hoặc các cuộc triển lãm, hội trợ kinh tế cùng với những ký giả khác, Nhà báo Hiền Nhân trở thành cây bút quen thuộc, được độc giả Hà Thành mến mộ, được Chủ nhiệm báo Đông Pháp cử làm Thường trực Ban Biên tập.

Tới ngày Toàn quốc kháng chiến, nhật báo Đông Pháp tự đình bản, sau hai lần đổi tên.

Trở về quê Bắc Ninh, nhà báo Hiền Nhân tham gia công tác kháng chiến. Làm trưởng phòng Thông tin Kinh Bắc, rồi biên tập viên Ty thông tin Bắc Ninh. Do hoàn cảnh khó khăn, cuối năm 1947 ông trở về Hà Nội làm cho báo Ngày Mới, rồi thư ký tòa soạn báo Tia Sáng, giữ chuyên mục “Tiếng vang”. Ông vạch trần những thối nát của thực dân đế quốc và ngụy quyền, bảo vệ quyền lợi của nhân dân và học sinh nghèo. Ông bắt được liên lạc với cán bộ hoạt động ở nội thành như: Lê Duy Văn, Nguyễn Văn Phúc, Phạm Minh Châu, Nguyễn Bắc, Bạch Diệp. Nhà ông ở Hàng Vôi là cơ sở đi lại, hội họp, cất giấu tài liệu của tổ chức. Để thu hút các Nhà văn, Nhà báo tiến bộ, ông cùng anh em ra tờ báo Thành Công. Nhưng mới phát hành được ba số, ngụy quyền đã rút giấy phép vì đăng bài xúc phạm đến Quốc trưởng bù nhìn Bảo Đại. Ông lại cho ra tiếp tờ tuần báo Hương Việt của nghiệp đoàn ký giả Bắc Việt, nhưng cũng chỉ được vài số thì cũng phải đóng cửa vì có xu hướng tuyên truyền cho Cộng sản.

Thực dân Pháp rút khỏi miền Bắc, mất chỗ dựa chủ Báo Ngô Văn bỏ vào Sài Gòn. Người quản lý tuyên bố đóng cửa. Nhà báo Hiền Nhân cùng công nhân bàn bạc, gặp người quản lý đấu tranh đòi tái bản Báo. Sau đó ông được bố trí đưa ra vùng tự do Thường Tín, gặp các cán bộ Ban quân quản bàn cách giữ lại tờ Báo, đón ngày giải phóng Thủ Đô. Sau 3 lần kiên trì thuyết phục, Người quản lý phải nhượng bộ, giữa tháng 9-1954, báo Tia Sáng tục bản, công nhân bảo vệ được 200 cuộn giấy lô và toàn bộ số máy in.

Đến 5 giờ sáng ngày 10-10-1954 Báo in xong, đổi tên thành Thời Mới. Hơn 100 chú bé đem Báo bán rao khắp nội, ngoại Thành rực rỡ cờ, hoa. Đón mừng đại quân tiến về giải phóng Thủ Đô. Nhà báo Hiền Nhân được anh em cử làm Chủ nhiệm kiêm Chủ bút Báo.

Tại Đại hội Mặt trận Tổ quốc Hà Nội khóa I (1955), ông được bầu làm Ủy viên Ủy ban MTTQ Hà Nội được đi tham quan Trung Quốc cùng đoàn Nhà văn, Nhà báo, được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm ngày thành lập Đảng 3-2-1957.

Sau 14 năm hoạt động, năm 1968 Báo Thời Mới hợp nhất với báo Thủ Đô Hà Nội thành báo Hà Nội Mới. Nhà báo Hiền Nhân chuyển sang làm Ủy viên Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Hà Nội.

Nhà báo Hiền Nhân được tặng thưởng: Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Nhì, Huy chương vì sự nghiệp báo chí Việt Nam, Huy chương vì sự nghiệp Đại đoàn kết Dân tộc, Huy chương vì thế hệ trẻ.

Nhớ tới nhà báo Hiền Nhân, chúng ta nghĩ tới những cống hiến của ông trong sự nghiệp báo chí, nổi bật là đấu tranh giữ vững tờ báo, chào mừng ngày Giải phóng Thủ đô 60 năm trước và trong sự nghiệp Đại đoàn kết dân tộc. Một đời làm Báo ông luôn luôn bộc lộ nhân cách: uy vũ cũng như tiền tài không thể buộc ông uốn cong ngòi bút. Một đời cần mẫn, thanh bạch và giản dị.

Đỗ Ngọc Uẩn
Top