Bao dien tu Bac Ninh
Thứ ba, 24/01/2017 - 09:03
Bắc Ninh trong quy hoạch vùng thủ đô
Bắc Ninh từ xa xưa là bộ phận cốt lõi của Quốc gia Văn Lang-Âu Lạc, nơi sinh thành người Việt, nền tảng bản sắc văn hóa Việt Nam, nơi giữ vai trò thủ phủ của miền châu thổ Bắc Bộ.
Sơ đồ định hướng phát triển không gian và vị trí Vùng Thủ đô.

 

Từ năm 2013, UBND tỉnh Bắc Ninh phê duyệt quy hoạch xây dựng vùng tỉnh Bắc Ninh. Đến tháng 9-2015, Thủ tướng Chính phủ ký quyết định phê duyệt đồ án Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 với mục tiêu: Xây dựng thành phố Bắc Ninh trở thành đô thị loại I vào những năm 20 của thế kỷ XXI, làm tiền đề để xây dựng tỉnh là thành phố trực thuộc T.Ư trước năm 2030.

Ngày 6-5-2016 Thủ tướng Chính phủ có quyết định điều chỉnh Quy hoạch xây dựng Vùng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, theo đó, phạm vi Vùng Thủ đô gồm Hà Nội và 9 tỉnh xung quanh (trong đó Phú Thọ, Thái Nguyên và Bắc Giang là 3 tỉnh được mở rộng so với quy hoạch trước). Đây là vùng phát triển kinh tế tổng hợp, có Thủ đô Hà Nội là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ, kinh tế và giao dịch quốc tế của cả nước; có ý nghĩa quốc tế quan trọng trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Trên cơ sở vị trí, vai trò, điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội, các tỉnh trong Vùng tạo thành các mối liên kết với những đặc trưng và lợi thế riêng, chia sẻ chức năng, hỗ trợ phát triển để khai thác tối đa hiệu quả các tiềm năng, động lực của các địa phương trong quá trình phát triển kinh tế- xã hội của từng tỉnh và toàn Vùng.

Bắc Ninh cùng với Vĩnh Phúc và Thủ đô Hà Nội, là các địa phương có tốc độ và tỉ lệ đô thị hóa cao; có vị trí trung tâm của toàn Vùng. Với Bắc Ninh, phát triển kinh tế tổng hợp về dịch vụ, du lịch văn hóa, công nghiệp, tập trung vào kinh tế tri thức (giáo dục - đào tạo, nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ), trung tâm y tế - nghỉ dưỡng của Vùng; tăng cường phát triển các chức năng về thương mại (Trung tâm thương mại Bắc Ninh, logistics cấp Vùng...), du lịch văn hóa - lịch sử (thành phố Bắc Ninh, Từ Sơn, chùa Dâu, chùa Phật Tích, núi Dạm, hành lang sông Cầu, sông Đuống...), đào tạo công nghệ cao (Yên Phong, Nam Sơn...)

Chặng đường 20 năm tuy không dài nhưng thành quả đạt được của Bắc Ninh là vô cùng to lớn. Từ một tỉnh thuần nông nghèo, đến nay, Bắc Ninh cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại. Bắc Ninh là 1 trong 10 địa phương dẫn đầu cả nước về phát triển kinh tế; chất lượng  giáo dục, y tế, văn hóa, chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), chỉ số phát triển con người (HDI)... đều nằm trong tốp đầu của cả nước.

Sánh vai với Bắc Ninh, cùng ở vị trí trung tâm của toàn Vùng Thủ đô , ta đánh giá cao tốc độ phát triển nhanh của Vĩnh Phúc. Đến nay, sau 20 năm tái lập tỉnh,“thương hiệu”Vĩnh Phúc đã bắt đầu hình thành. Năm 2016  thu ngân sách của Vĩnh Phúc đã có mức tăng gấp 300 lần, lần đầu tiên đã vượt mốc 30.000 tỷ, đứng thứ 2 ở miền Bắc, chỉ sau Hà Nội. Với tầm nhìn đến năm 2050 là “Hình thành và phát triển một đô thị lớn, bền vững, nơi mà tất cả những người sống và làm việc, nghỉ dưỡng, tới thăm đều cảm thấy hạnh phúc”. 20 năm, có người đã ví Vĩnh Phúc “từ phận cá chép thúc bờ cỏ quanh Đầm Vạc, nay đã hóa rồng ngạo nghễ trên đỉnh Tam Đảo phóng tầm mắt về Thăng Long”. Vĩnh Phúc và Bắc Ninh đều có được sự phát triển thăng hoa thần kỳ. Điều đó thật đáng để cho ta tự hào!     
 
 
Với tầm nhìn xa trông rộng của đồ án quy hoạch mới, đến những năm 2020 cả tỉnh Bắc Ninh sẽ phấn đấu thành một thành phố, đạt được sự mở mang đủ tầm và đủ sức đón tương lai, mặc dù việc tạo dựng bản sắc cho một thành phố không phải là chuyện ngày một, ngày hai. Bây giờ đến lúc phải phát triển theo chiều sâu, tức là bắt tay vào cải tạo và chỉnh trang khu trung tâm, các khu phố cũ; cải thiện vun đắp hình ảnh chung đô thị. Cần đặc biệt quan tâm đến việc quản lý chất lượng đô thị theo quy hoạch được duyệt, bởi lúc lập bất kỳ một quy hoạch nào đều có sự tham gia của tất cả các bên liên quan, nhưng khi thực hiện điều chỉnh thì chỉ có một vài bên, một nhóm cán bộ tham gia vào việc điều chỉnh nên không thể kiểm soát được chất lượng quy hoạch điều chỉnh, gây nên nhiều hệ luỵ lâu dài cho đô thị (Bắc Ninh đã có những bài học đắt giá!). Thành phố đó đây vẫn còn loang lổ những cụm công nghiệp nhỏ lẻ, sông Ngũ huyện Khê còn sánh đen dòng chảy… Thành phố vẫn còn thiếu những điểm nhấn đô thị, thiếu một vài công trình mang dấu ấn bản sắc - nhìn vào, nhận ra Bắc Ninh…

Bắc Ninh nằm trong quy hoạch vùng thủ đô, vùng kinh tế trọng điểm: tam giác tăng trưởng Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, có các đường giao thông lớn quan trọng, nối liền tỉnh với các trung tâm kinh tế, thương mại và văn hoá của miền Bắc. Khi các đô thị phát triển, nếu vội vàng,  những tầng sâu tàn tích văn hoá lâu đời rất có thể sẽ nói lời ly biệt vĩnh viễn với chúng ta.Ví như khi nói tới thị xã Bắc Ninh cũ, người ta không thể không nhắc tới một “Viên ngọc quý” là  Thành cổ Bắc Ninh- một trong bốn tòa thành đẹp nhất vùng Bắc Kỳ thời bấy giờ- ngôi Thành cổ đầu tiên của Việt Nam được xây dựng theo đồ án hình lục giác, từng đi vào câu ca Quan họ với niềm tự hào “Trong sáu tỉnh người đà chưa tỏ, ngoại năm thành chỉ có Bắc Ninh”. Nhưng ta đã tôn tạo được gì cho thành cổ? Còn những gì cần phải lưu giữ cho đô thị Bắc Ninh này nữa? Quanh ta cũng đã có những địa phương, mỗi thủ trưởng mới lên là lại cải tạo trụ sở theo ý riêng của mình, thậm chí xoá bỏ hẳn các công trình kiến trúc cũ mà một thời mang dấu ấn sâu đậm của vùng đất sinh ra nó.

Hiện nay khuynh hướng san phẳng di sản kiến trúc để xây dựng nhà cửa hiện đại nhưng vô cảm bị lên án khắp nơi (tháp rùa Hồ Gươm ở Hà Nội không có lịch sử vẻ vang, không có giá trị về nghệ thuật kiến trúc, cũng đã có lúc yêu cầu dỡ bỏ, may thay nó vẫn được tồn tại và in sâu vào tâm hồn Hà Nội hơn một thế kỷ qua, nó đã thành một biểu trưng của Hồ Gươm và hơn thế, của Hà Nội) -“Một thành phố luôn muốn xoá đi những kiến trúc cũ là thành phố mất trí nhớ”, một nhà kiến trúc nổi tiếng thế giới đã khẳng định như vậy.

Di sản của nền văn hiến Kinh Bắc hiện đang trở thành nguồn nội lực to lớn, góp phần xây dựng tỉnh Bắc Ninh giàu mạnh, văn minh, đồng thời đây là niềm tự hào của nhân dân Bắc Ninh bởi đã góp phần quan trọng vào việc xây dựng nền văn hiến và nhân cách Việt Nam, xứng đáng đóng một vai trò quan trọng trong quy hoạch vùng thủ đô… Bắc Ninh vẫn tự hào là miền đất cổ, phong thuỷ hữu tình, đầy tiềm năng du lịch. Bắc Ninh không chỉ là một vùng đất có sông Cầu, sông Đuống, có núi Phật Tích, núi Thiên Thai, là quê hương chùa tháp, là vương quốc của lễ hội với những con người nổi danh và làn điệu Quan họ mượt mà đằm thắm v.v… nhưng hỏi đã khai thác được những gì? Năm 2016, du lịch Vĩnh Phúc có những bước bứt phá ngoạn mục, đón được khoảng 3.821.000 lượt khách; doanh thu du lịch ước đạt 1.287 tỷ đồng, Khi đó năm 2016, du lịch Bắc Ninh với tổng lượng khách đạt 874.000 lượt; tổng doanh thu ước đạt 589 tỷ đồng. Đó cũng đáng để chúng ta suy ngẫm!

Bắc Ninh ở trong vùng Thủ đô đã có những bước đi vững chãi xứng tầm với vị trí trung tâm của toàn Vùng. Việc khai thác những lợi thế mà thiên nhiên ban tặng cho Bắc Ninh cũng là một trong những nhân tố hết sức quan trọng trong công tác quy hoạch đô thị, góp phần tạo nên sức sống trường tồn cho đô thị, tạo nên cái hồn của xứ Bắc Ninh- Kinh Bắc

Bắc Ninh-01-2017

KTS. Nguyễn Huy Phách
Top