Trong nhiều vụ án dân sự, hình sự, công tác giám định tư pháp là căn cứ làm cơ sở trong các hoạt động tố tụng, góp phần quan trọng trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và đáp ứng một phần nhu cầu xã hội. Tuy nhiên, hiện nay công tác này tồn tại nhiều bất cập, thiếu cả về nhân lực, tổ chức lẫn phương tiện hoạt động.

" /> Bất cập trong hoạt động giám định tư pháp
Bao dien tu Bac Ninh
Thứ hai, 10/10/2011 - 08:27
Bất cập trong hoạt động giám định tư pháp
 

Trong nhiều vụ án dân sự, hình sự, công tác giám định tư pháp là căn cứ làm cơ sở trong các hoạt động tố tụng, góp phần quan trọng trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và đáp ứng một phần nhu cầu xã hội. Tuy nhiên, hiện nay công tác này tồn tại nhiều bất cập, thiếu cả về nhân lực, tổ chức lẫn phương tiện hoạt động.

Yếu, thiếu cả về kinh phí, tổ chức và nhân lực

Mặc dù là lĩnh vực hoạt động chuyên biệt nhưng hầu hết các tổ chức giám định đều rất khó khăn về cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật. Không có trụ sở riêng biệt, mỏng về đội ngũ giám định viên, hoạt động chủ yếu kiêm nhiệm. Đơn cử như hoạt động giám định pháp y nằm trong khoa Giải phẫu của Bệnh viên Đa khoa tỉnh; Hội đồng giám định pháp y tâm thần đóng tại Bệnh viện Tâm thần. Riêng tổ chức giám định kỹ thuật hình sự  thuộc Phòng Kỹ thuật hình sự, Công an tỉnh. Trên thực tế, trang thiết bị, điều kiện làm việc, chế độ đãi ngộ của các tổ chức giám định nhất là giám định pháp y và giám định tâm thần lạc hậu, thiếu thốn. Nguồn kinh phí cho việc trưng cầu và thực hiện giám định tư pháp vẫn phụ thuộc vào kinh phí chung của cơ quan chủ quản nên không chủ động trong hoạt động.

 

Theo thống kê của Sở Y tế, hiện tại tỉnh ta có 20 giám định viên biên chế tại 3 tổ chức giám định tư pháp ở lĩnh vực giám định pháp y, tâm thần và kỹ thuật hình sự. Năm 2010, các tổ chức giám định đã thực hiện được 499 trường hợp. Từ đầu năm đến nay là 234 trường hợp, nhiều nhất tập trung ở lĩnh vực  giám định thương tích, giám định tử thi…

 

Đề cập đến những khó khăn, bất cập của công tác giám định tư pháp, Đại tá Nguyễn Công Nghiệp, Phó Giám đốc Công an tỉnh cho biết: “Giám định kỹ thuật hình sự là công việc vất vả, nguy hiểm và độc hại. Giám định Pháp y trong ngành Công an là lực lượng chiến đấu, xuất hiện kịp thời khi vụ án xảy ra, vì vậy tính điều lệnh luôn phải đặt lên hàng đầu. Có những đêm anh em giám định 4-5 vụ tai nạn giao thông, hoặc giám định tử thi đã bị bốc mùi, làm việc không kể ngày, đêm, mưa, nắng, môi trường độc hại nhưng chế độ thù lao, bồi dưỡng không tương xứng với kết quả lao động”.

Những lĩnh vực khác như: Văn hóa-thể thao-du lịch, tài chính, xây dựng, khoa học-công nghệ… không có giám định viên tư pháp. Mỗi khi có nhu cầu của hoạt động tố tụng đối với từng lĩnh vực cần giám định thì cơ quan, tổ chức có đủ điều kiện về chuyên môn cử người giám định theo vụ việc. Điều này gây khó khăn trong công tác giám định, nhất là những kết quả giám định này liên quan tới quá trình điều tra, truy tố và  định tội của các cơ quan tiến hành tố tụng. Nhiều khi hoạt động giám định tư pháp trở thành “điểm nghẽn”, làm ách tắc quá trình tố tụng.

Theo ông Nguyễn Tiến Long, Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh: “Chúng ta đang chỉ tập trung vào giám định tử thi, hình sự, tai nạn thương tích… còn hầu hết các lĩnh vực khác đều bị bỏ ngỏ. Trong khi thực tiễn tố tụng thì liên quan đến rất nhiều lĩnh vực nhưng hoạt động giám định lại không đáp ứng được. Trong khi đó, việc thành lập Hội đồng giám định thiếu tính chuyên nghiệp làm ảnh hưởng tới kết quả giám định. Chỉ cần một kết quả giám định không chính xác sẽ thay đổi toàn bộ bản chất của vụ án, gây khó khăn cho các cơ quan tiến hành tố tụng”.

Tháo gỡ “điểm nghẽn”

Nhằm tạo cơ sở pháp lý vững chắc, đồng thời để tổ chức, hoạt động giám định tư pháp có sự chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 258/QĐ-TTg (ngày 11-2-2010) về phê duyệt Đề án “Đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động giám định tư pháp” với yêu cầu trọng tâm là góp phần bảo đảm việc phán quyết của tòa án được chính xác, khách quan và đúng pháp luật.

Thực hiện Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, UBND tỉnh đã yêu cầu các ngành, các cấp triển khai kế hoạch thực hiện. Trong đó, chú trọng tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về giám định tư pháp nhằm nâng cao nhận thức trong lĩnh vực này. Các ngành chức năng như Sở Tư pháp, Sở Y tế, Công an tỉnh xây dựng kế hoạch, đề án nhằm củng cố, kiện toàn và đầu tư phát triển các tổ chức giám định tư pháp của tỉnh giai đoạn 2010-2020 theo hướng chuyên nghiệp, nhằm đáp ứng yêu cầu giám định tư pháp trong cải cách tư pháp và cung cấp các dịch vụ giám định phục vụ mục đích dân sự theo hướng xã hội hóa.

Hiện ngành Y tế đang chủ trì phối hợp với các ngành xây dựng  kế hoạch củng cố, kiện toàn và phát triển tổ chức giám định pháp y và giám định pháp y tâm thần trong đó xây dựng cơ sở làm việc của tổ chức giám định pháp y lồng ghép trong Đề án đầu tư nâng cấp Bệnh viện Đa khoa tỉnh 1.000 giường, Hội đồng giám định pháp y tâm thần lồng ghép trong đầu tư xây dựng Bệnh viện Tâm thần 200 giường. Công an tỉnh chủ trì, phối hợp các ngành xây dựng tiểu Đề án củng cố kiện toàn và phát triển tổ chức giám định kỹ thuật hình sự. Tỉnh cũng đã có quy hoạch, đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn các cán bộ làm công tác giám định tư pháp. Lựa chọn, lập danh sách các tổ chức giám định tư pháp, các cơ quan, tổ chức chuyên môn của tỉnh có năng lực ở từng lĩnh vực để tham gia vào hoạt động giám định tư pháp.

Tuy nhiên, theo ý kiến của ông Đỗ Xuân Hòa, Phó Giám đốc Sở Tư pháp: Điều quan trọng nhất là phải hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật trong lĩnh vực giám định tư pháp. Quốc hội cần sớm thông qua Luật Giám định tư pháp nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động tố tụng, đáp ứng được nhu cầu thực tiễn.

Yến Minh 

Top