Pháp lệnh về Tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở năm 1998 phát huy giá trị trong hơn 10 năm. Tuy nhiên, trước những đòi hỏi bức xúc từ thực tiễn cũng như việc cần phải hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung, trong đó có Luật về Hoà giải cơ sở (dự kiến đưa vào chương trình xây dựng Luật và Pháp lệnh của Quốc hội khóa XIII) để giải quyết những vướng mắc, bất cập trong tổ chức, thực thi hoạt động hoà giải là vấn đề quan trọng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho công tác hoà giải cơ sở ở các địa phương.

" /> Hoà giải ở cơ sở - Khi Pháp lệnh được nâng lên thành Luật
Bao dien tu Bac Ninh
Thứ hai, 01/08/2011 - 09:00
Hoà giải ở cơ sở - Khi Pháp lệnh được nâng lên thành Luật
 

Pháp lệnh về Tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở năm 1998 phát huy giá trị trong hơn 10 năm. Tuy nhiên, trước những đòi hỏi bức xúc từ thực tiễn cũng như việc cần phải hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung, trong đó có Luật về Hoà giải cơ sở (dự kiến đưa vào chương trình xây dựng Luật và Pháp lệnh của Quốc hội khóa XIII) để giải quyết những vướng mắc, bất cập trong tổ chức, thực thi hoạt động hoà giải là vấn đề quan trọng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho công tác hoà giải cơ sở ở các địa phương.

Những người “Vác tù và hàng tổng”

Không thể phủ nhận hơn 12 năm qua, hoạt động hoà giải cơ sở góp phần quan trọng vào việc giải quyết mâu thuẫn trong cộng đồng dân cư, tăng cường nhận thức pháp luật của người dân, ổn định tình hình an ninh trật tự, phát triển kinh tế xã hội. Thông qua việc hòa giải, các tranh chấp nhỏ trong nội bộ nhân dân được phát hiện và giải quyết tận gốc ngay từ cơ sở.

Nhưng bên cạnh ý nghĩa to lớn của hoạt động hoà giải, thì trong thực tế cũng đã nảy sinh nhiều bất cập trong quá trình tổ chức, thực hiện. Đặc biệt là hoạt động của đội ngũ cán bộ và những người làm công tác hòa giải ở cơ sở chưa được nhìn nhận, đãi ngộ đúng với vai trò, nỗ lực của họ trong việc “vác tù và hàng tổng”.

Các hòa giải viên vốn thường phải kiêm nhiệm nhiều công việc khác nhau, nên “hòa giải chỉ là việc phụ”, thường xuyên phải làm việc vào ngày nghỉ hoặc buổi tối... nhưng lại chỉ được hưởng một khoản phụ cấp eo hẹp. Việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ hòa giải còn nhiều bất cập, chưa được quan tâm đúng mức vì vậy các hòa giải viên chủ yếu làm việc bằng kinh nghiệm sống và uy tín của bản thân trong cộng đồng dân cư. Điều đó không tránh khỏi thực tế chỉ “dùng tình, nghĩa để khuyên giải” chứ khó dùng luật vào giải quyết mâu thuẫn…  Nhiều khi công tác hòa giải ở cơ sở trở thành một hoạt động mang tính hình thức, thành lập tổ hòa giải cho có, hiệu lực biên bản hòa giải không được tôn trọng, ít người muốn làm hòa giải viên vì họ thấy công việc này chỉ chuốc thêm phiền hà vào thân…

Bên cạnh đó, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (QPPL) về hoà giải ở cơ sở chưa thực sự đầy đủ và đồng bộ. Một số quy định trong Pháp lệnh về tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở còn chung chung, chưa rõ ràng, cụ thể, chưa nêu rõ trách nhiệm của các tổ chức đoàn thể cũng như vai trò, trách nhiệm của UBND các cấp trong công tác ở cơ sở. Hiện nay một số luật, pháp lệnh chuyên ngành cũng có các quy định liên quan đến hòa giải ở cơ sở với cách thức tổ chức, hoạt động hòa giải có những điểm khác với quy định của Pháp lệnh về tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở gây khó khăn trong quá trình thực thi công việc…

Cần thiết phải có một văn bản QPPL cao hơn nữa

Trước tình hình tổ chức, hoạt động hòa giải trong thời gian qua và thực trạng pháp luật hiện hành về lĩnh vực này cho thấy, việc sớm ban hành Luật Hòa giải là hết sức cần thiết.

Kế thừa những quy định của Pháp lệnh về tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở năm 1998 và Nghị định số 160/1999/NĐ-CP, các quy định pháp luật khác có liên quan. Qua tham khảo, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm hòa giải ở cơ sở với những sửa đổi, bổ sung nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập trong tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở, dự án Luật Hòa giải ở cơ sở lần này sẽ điều chỉnh một cách tổng thể, toàn diện và thống nhất các vấn đề liên quan đến tổ chức và hoạt động hòa giải như quy định cụ thể về nguyên tắc, phạm vi hòa giải ở cơ sở, tổ chức và người thực hiện hòa giải ở cơ sở, phương thức hòa giải ở cơ sở, các điều kiện bảo đảm hoạt động và tăng cường công tác quản lý nhà nước nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác hòa giải ở cơ sở...

Từ tháng 12-1999 sau khi kiện toàn lại tổ chức, đến nay toàn tỉnh có 965 Tổ hoà giải với 5.761 hoà giải viên.

Trong giai đoạn 1999-2010, các tổ hoà giải trong tỉnh đã thực hiện được hơn 20.200 nghìn vụ việc, hoà giải thành hơn 15.400 nghìn vụ việc, đạt tỷ lệ gần 76%.

Việc ra đời Luật Hoà giải sẽ tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, toàn diện và thống nhất điều chỉnh việc tổ chức và hoạt động của Tổ hòa giải và các tổ chức hòa giải khác của nhân dân trong cộng đồng dân cư; Tăng cường vai trò, trách nhiệm của các cấp ủy đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và mọi công dân đối với công tác hòa giải ở cơ sở; Từng bước kiện toàn tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động hòa giải ở cơ sở; Tăng cường tình đoàn kết tương thân, tương ái, giúp đỡ lẫn nhau trong cộng đồng dân cư, tạo điều kiện để nhân dân tự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, phát huy dân chủ ở cơ sở. Hòa giải ở cơ sở là một hoạt động truyền thống, mang bản sắc tốt đẹp của dân tộc ta cần được khuyến khích và thu hút sự quan tâm của toàn xã hội theo hướng xã hội hóa công tác hòa giải; tranh thủ các nguồn hỗ trợ của các tổ chức và cá nhân đối với công tác này.

Yến Minh

Top