Dòng họ Trần thôn Phương Triện, xã Đại Lai, huyện Gia Bình là hậu duệ của Hoàng tộc nhà Trần từ hương Tức Mặc, xã Lộc Vượng, phủ Thiên Trường chuyển về đây sinh cơ lập nghiệp từ đầu thế kỷ 15. Vào giai đoạn cuối Lê đầu Nguyễn, việc học hành thi cử phát triển tốt đẹp và được mệnh danh là dòng họ khoa bảng với 4 tiến sĩ, 23 cử nhân, 44 tú tài. Từ đời thứ 6 đến đời thứ 13 (kỳ thi cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam 1919) đời nào cũng có người đỗ đạt.

" /> Truyền thống khoa bảng ở dòng họ Trần-ba thế hệ bốn người đỗ đại khoa
Bao dien tu Bac Ninh
Thứ sáu, 18/12/2009 - 08:37
Truyền thống khoa bảng ở dòng họ Trần-ba thế hệ bốn người đỗ đại khoa
 

Dòng họ Trần thôn Phương Triện, xã Đại Lai, huyện Gia Bình là hậu duệ của Hoàng tộc nhà Trần từ hương Tức Mặc, xã Lộc Vượng, phủ Thiên Trường chuyển về đây sinh cơ lập nghiệp từ đầu thế kỷ 15. Vào giai đoạn cuối Lê đầu Nguyễn, việc học hành thi cử phát triển tốt đẹp và được mệnh danh là dòng họ khoa bảng với 4 tiến sĩ, 23 cử nhân, 44 tú tài. Từ đời thứ 6 đến đời thứ 13 (kỳ thi cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam 1919) đời nào cũng có người đỗ đạt.

Cụ Trần Phụ Phượng hậu duệ đời thứ 5 của cụ Thuỷ Tổ có 3 con trai thì cả 3 cùng đỗ cử nhân trong cùng một khoa thi Hương. Đến kỳ thi Hội năm Quý Hợi (1683) người con trai út là Trần Phụ Dực đã đỗ Đệ tam giáp Tiến sĩ.

 

Cụ Trần Phụ Dực có 11 con trai thì có 2 người đỗ Tiến sĩ, 4 người đỗ Cử nhân, 4 người đỗ Tú tài, còn một người mất sớm. Hai người con trai thứ 7 và thứ 8 của cụ thi Hương, thi Hội cùng đỗ một khoa.

 

Người con trai thứ 7 là Trần Danh Ninh đỗ Hoàng Giáp khoa Tân Hợi (1731) làm đến Thượng Thư Bộ Lễ. Cụ Ninh có 8 người con trai thì 4 người đỗ Cử nhân, 4 người đỗ Tú tài. Đặc biệt, người con thứ 4 Trần Y Trạch 7 tuổi đã được vào cung ứng đối thơ văn với các Tiến sĩ, 13 tuổi tiếp sứ Tàu, 18 tuổi đỗ Hương giải nhưng chưa kịp dự thi Hội thì mất. Được phong Hải quốc anh tuấn thần đồng Trạng Nguyên.

 

Người con thứ 8 là Trần Danh Lâm đỗ đệ tam giáp Tiến sĩ, làm tới Hình bộ Thượng Thư, năm 65 tuổi được về trí sĩ nhưng đến năm 70 tuổi Vua lại triệu ra trông coi ở Bộ Lại tới khi mất và được phong làm Phúc Thần ở 2 xã Bảo Triện và Ngọc Triện.

 

Con trai cả của cụ Lâm là Trần Danh án đỗ Hoàng giáp khoa Đinh Mùi (1787) làm tới Ngự sử và một lòng phò Lê nên được phong: Tĩnh nạn Công Thần, Cố Lê tiết nghĩa. Cụ để lại cho đời 4 tập thơ hiện còn lưu trữ được.

 

Một người con trai của cụ Phụ Dực sống ở quê ngoại: Thiện Phiến, Tiên Lữ, Hưng Yên đỗ cử nhân làm tới chức Ngự sử và cháu nội của cụ Ngự sử được phong tước Quận công.

 

Gia đình của cụ Phụ Dực cả ba đời liên tiếp có 4 người đỗ đại khoa nên cụ được đặc phong tước Diền quận công. Con cháu hiện nay của dòng họ vẫn phát huy được truyền thống của tổ tiên ngày xưa.

 

Với truyền thống khoa bảng và những di tích còn để lại đến nay, vừa qua, dòng họ Trần thôn Phương Triện đã được cấp bằng Di tích lịch sử văn hoá.

 

Trần Danh Toản

Xã Đại Lai, huyện Gia Bình

 

Top