Bao dien tu Bac Ninh
Thứ hai, 21/07/2008 - 15:01
“Tự chỉ trích” của Tổng Bí thư 26 tuổi
Có một điều ngẫu nhiên lý thú là đồng chí Trần Phú với “Luận cương chính trị” nổi tiếng 10-1930, trở thành Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng ta năm mới 26 tuổi; thì đồng chí Nguyễn Văn Cừ nổi tiếng với tác phẩm lý luận chính trị “Tự chỉ trích”, dưới bút danh Trí Cường, được bầu làm Tổng Bí thư năm 1938 cũng mới 26 tuổi. Đây là hai Tổng Bí thư trẻ nhất của Đảng.

Nguyễn Văn Cừ sinh ra trong một gia đình nghèo ở Phù Khê, cùng phủ Từ Sơn với đồng chí Ngô Gia Tự ở vùng đất học nổi tiếng Kinh Bắc. Từ bé được ông ngoại kèm học chữ Nho, thấy sáng dạ nên gia đình cố gắng cho ra phủ học quốc ngữ và năm 16 tuổi đậu bằng Tiểu học xuất sắc, được về trường Bưởi-Hà Nội học trung học, là trường số đông con em gia đình quan lại, giàu có. Anh học xuất sắc, nhưng hay làm thơ đả kích cả bọn Tây, nhiều lần bị cảnh cáo. Những năm 1927-1928, được các đồng chí trong tổ chức Việt Nam cách mạng thanh niên như Ngô Gia Tự giác ngộ, tích cực tham gia hoạt động cách mạng, nên bị đuổi học. Anh về mở lớp dạy học ở nhà cụ cử Đô (Dương Tuấn Duy) ở làng Hà Lỗ (Lỗ Đông), bắt liên lạc với các anh Ngô Gia Tự, bí mật tổ chức xây dựng nhiều cơ sở của Việt Nam thanh niên cách mạng. Bị thanh tra mật thám bắt về “tội hoạt động chính trị” giải về sở mật thám Hà Nội giam giữ tra hỏi, nhưng không đủ bằng chứng nên sau một thời gian chúng phải trả tự do...

 

Tháng 9-1928, Kỳ bộ Việt Nam thanh niên cách mạng Bắc Kỳ họp chủ trương “vô sản hóa”, anh lấy tên là Phùng xin vào mỏ Vàng Danh làm phu cuốc than để rèn luyện và gây dựng cơ sở trong công nhân mỏ. Đến 6-1929, Đông Dương Cộng Sản Đảng ra đời, Nguyễn Văn Cừ là một trong những đảng viên đầu tiên, được phân công làm cán bộ chuyên trách bí mật, thường xuyên đi sát các chi bộ Cẩm Phả-Cửa Ông chỉ đạo. Cuối năm ấy anh lại đổi tên là Phùng Ngọc Tường đến vùng mỏ Mạo Khê xây dựng cơ sở và phụ trách phong trào công nhân chung cả vùng mỏ... Phong trào công nhân vùng mỏ ngày càng phát triển. Tháng 11 năm ấy khắp vùng mỏ tổ chức rải truyền đơn, treo cờ búa liềm kỷ niệm Cách mạng Tháng Mười. Đầu năm 1930, anh đã lập thêm chi bộ Đông Dương Cộng Sản Đảng ở Mạo Khê... Vừa phụ trách chỉ đạo phong trào, anh còn trực tiếp phụ trách và biên tập chính của tờ báo “Mỏ Than” của vùng mỏ. Sau ngày Đảng ra đời 3-2-1930, Đặc khu ủy Hòn Gai - Uông Bí được thành lập, Nguyễn Văn Cừ được cử làm bí thư, đã trực tiếp chỉ đạo toàn vùng mỏ mở đợt tuyên truyền đấu tranh rầm rộ dịp kỷ niệm ngày 1-5. Thực dân Pháp tăng cường đàn áp phong trào ở mỏ, anh bị địch bắt tra tấn và bị kết án khổ sai chung thân đày ra Côn Đảo.

 

Bị giam ở “banh 2” là banh tù chính trị có “tội” nặng nhất, Nguyễn Văn Cừ cùng các đồng chí Phạm Văn Đồng, Lê Duẩn,... “biến nhà tù đế quốc thành trường học”, lãnh đạo tổ chức đấu tranh, tổ chức học tập, ra báo “ý kiến chung”,... Cho đến năm 1936 mới được ra tù, trở về Hà Nội bắt liên lạc cùng Lương Khánh Thiện, Hoàng Quốc Việt, Tô Hiệu,... khôi phục lại Xứ ủy Bắc Kỳ. Cuối năm ấy, trong một cuộc họp mở rộng đồng chí được bầu vào Xứ ủy và năm sau được cử đi dự Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương họp ở Bà Điểm-Hóc Môn, Gia Định từ 25-8 đến 4-9-1937. Tại Hội nghị này đã quyết định thành lập Mặt trận dân chủ Đông Dương và đồng chí được bầu vào Ban Thường vụ Trung ương. Năm sau -1938, đồng chí được cử làm Tổng Bí thư của Đảng, ở tuổi 26.

 

Bị địch trục xuất khỏi Nam Bộ, đồng chí trở ra Hà Nội chỉ đạo việc lập Mặt trận dân chủ Đông Dương và chỉ đạo báo chí công khai, trong đó trực tiếp chỉ đạo xuất bản báo Dân chúng của Đảng ngày 20-7-1938 ở Sài Gòn, đẩy mạnh xây dựng củng cố các cơ sở và phong trào đấu tranh lên một bước mới. Cuộc mít tinh ở Đấu Xảo-Hà Nội kỷ niệm 1-5 năm 1938 ấy có tới 2,5 vạn người dự là một cuộc biểu dương lực lượng của cách mạng có tiếng vang lớn. Mùa thu năm ấy, đồng chí bí mật trở vào Nam cùng Ban Thường vụ Trung ương bàn chủ trương đấu tranh với bọn tờ-rốt-kít, bọn A-B đang âm mưu phá hoại cách mạng... Không bao lâu sau, đồng chí lại bị địch phát hiện, trục xuất ra Bắc Kỳ.

 

Để giữ bí mật, thực hiện chủ trương của Trung ương, qua Xứ ủy Bắc Kỳ, đồng chí được một bồi bếp cho chủ nhà băng Đông Dương (sau này là trụ sở Ngân hàng Trung ương) bố trí cho ở trong gác xép trên sân thượng tòa nhà này. Chính tại đây, đồng chí ngồi trên chiếu, kê giấy trên đầu gối để viết “Tự chỉ trích” (lấy bút danh Trí Cường-xuất bản ngày 20-7-1939) tổng kết những kinh nghiệm vận động thành lập Mặt trận dân chủ Đông Dương, cùng Trung ương Đảng lột mặt nạ và cô lập bọn tờ-rốt-kít, tiến hành cuộc “chỉnh đảng” phê bình-tự phê bình, nghiêm khắc đấu tranh phê phán những khuynh hướng cô độc, hẹp hòi, hữu khuynh, thỏa hiệp vô nguyên tắc với bọn tờ-rốt-kít.

 

“Tự chỉ trích” là một tác phẩm lý luận của một trong những cán bộ xuất sắc của Đảng ta, không những có tác dụng lớn lao, kịp thời trong việc uốn nắn những tư tưởng lệch lạc trước mắt hồi đó của một số cán bộ đảng viên, mà nó còn là một văn kiện có giá trị tổng kết những kinh nghiệm của Đảng ta trong việc thành lập Mặt trận dân chủ Đông Dương. Vì vậy cuốn sách ra đời có tiếng vang lớn, đóng vai trò chủ chốt trong cuộc đấu tranh tư tưởng trong nội bộ Đảng và giáng cho bọn tờ-rốt-kít một đòn chí mạng. Hàng ngũ của Đảng do đó được củng cố hơn trước, quần chúng càng thêm tin tưởng vào đường lối đúng đắn và sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, cao trào đấu tranh cách mạng giải phóng dân tộc tiếp tục phát triển lên bước mới...

 

Mùa thu 1939, sau khi Pháp nhảy vào chiến tranh thế giới thứ hai và phát xít hóa bộ máy cai trị Đông Dương, đồng chí Nguyễn Văn Cừ cùng các đồng chí Lê Duẩn, Phan Đăng Lưu,... mở ngay Hội nghị Trung ương 6 vào tháng 11-1939 quyết định chủ trương mới cho phù hợp tình hình, coi nhiệm vụ tập hợp toàn dân để thực hiện đấu tranh giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu, đánh dấu một sự chuyển hướng cơ bản về chỉ đạo chiến lược của Đảng, giương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc, đoàn kết toàn dân trong mặt trận thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương... Giữa lúc cách mạng đang bước qua bước ngoặt mới thì ngày 18-1-1940 Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ sa vào tay giặc.

 

Kẻ thù tra tấn dã man không khuất phục được nhà lãnh đạo cách mạng Nguyễn Văn Cừ. Chúng giam giữ lâu mà không xét xử để thực hiện âm mưu đen tối đến sau khởi nghĩa Nam Kỳ khép các “tội” đã thảo ra “Nghị quyết thành lập Mặt trận thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương”, “chủ trương bạo động”, “là người có trách nhiệm tinh thần trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ”,... để thi hành án tử hình đồng chí Nguyễn Văn Cừ ngày 28-8-1941 tại Bà Điểm...

 

Thanh Ngọc

Theo Sự kiện-Nhân chứng

Top