Bao dien tu Bac Ninh
Thứ hai, 12/02/2018 - 16:31
Bánh ngũ sắc đậm đà vị Tết
Làng Thị Cầu (thành phố Bắc Ninh) thuở xưa vốn nổi tiếng với nét ẩm thực truyền thống độc đáo.

Nằm gần  khu  vực  giao  thương sầm uất như: chợ Kim, chợ Nếnh,  chợ  Nhớn…  nên  lúc nông nhàn, người dân lại nổi lửa, nhào bột và chế biến ra những loại bánh ăn vặt cho nhà dùng và đem ra chợ bán. Hàng bán quanh năm nhưng tập trung nhất là vào dịp Tết. Và một trong số những thứ quà đặc trưng của góc quê thị thành này vẫn còn lưu truyền đến tận bây giờ chính là bánh ngũ sắc.

Bánh ngũ sắc còn có một vài cái tên khác là bánh ngũ vị, bánh tiến vua, bánh trạng nguyên… gắn liền với nhiều tích truyện dân gian. Tương truyền, bánh ngũ sắc được tô điểm bằng 5 màu tượng trưng cho ngũ hành, diễn giải sự sinh hóa trong mối quan hệ của vạn vật, của trời đất và con người với mong muốn cầu cho một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Với  ý  nghĩa  đó  nên  trong những dịp quan trọng, nhà nhà ở Thị Cầu đều bày bánh ngũ sắc lên bàn thờ vừa cầu mong sự may mắn, vừa thể hiện tấm lòng yêu kính đối với tổ tiên. Hoặc khi có khách từ xa tới, người ta lại bày bánh ra mời như một đặc sản quý thể hiện sự hiếu khách.

Nhà  ông  Nguyễn  Thế Đài (khu phố 2) có 4 đời làm bánh ngũ sắc. Cứ độ giữa tháng  10,  khi  những  bông lúa  nếp  hoa  vàng  no  tròn vừa thu hoạch xong còn mới thơm hương, nhà ông lại lựa gạo để bắt tay vào làm vụ Tết. Theo ông, điểm nhấn của bánh ngũ sắc chính là hoa ngũ sắc. Hoa được tạo bởi gạo nếp đồ lên thành xôi cùng với các loại lá, quả tự nhiên để nhuộm màu như lá nếp, lá chè, quả dành dành, gấc…, rồi cán mỏng và phơi khô. Chuẩn bị như thế để đến khoảng giữa rằm tháng Chạp đem ra chế biến hàng Tết. Lúc này hoa ngũ sắc khô được rán phồng lên, tạo độ giòn và ngậy. Sau đó, cô nha, mật mía với mỡ thỏi để tạo ra thứ nước sốt sền sệt, dội vào khuôn chứa sẵn hoa ngũ sắc, rắc thêm lạc, vừng rang chờ đến khi khô là được.

 

 

Ông Nguyễn Thế Đài tự tay trộn hoa ngũ sắc với mật mía.

 

Khi thưởng thức bánh ngũ sắc, ngay từ miếng cắn xốp dẻo đầu tiên, người ta đã có thể cảm nhận được vị thơm ngọt, ngậy mà không ngán, rất khó lẫn với các thứ quà khác. Theo ông Đài, để có chiếc  bánh  chất  lượng  thì khâu chọn nguyên liệu rất quan trọng. Nếp làm bánh nhất thiết phải là nếp hảo hạng, thế nên chỉ dùng nếp mùa không phải nếp chiêm. Còn mật thì dùng mật mía để thơm và ngậy hơn dùng đường. Tuy nhiên, các công đoạn  làm  bánh  vẫn  hoàn toàn thủ công, số lượng làm ra  không  nhiều    lãi  lời chẳng bao nhiêu nên ở Thị Cầu  giờ  cũng  chỉ  còn  vài ba nhà giữ nghề. Người tiêu dùng có nhiều lựa chọn các loại bánh kẹo mới, nhà ông Đài chỉ đến Tết mới làm hàng đặt cho khách quen và năm l Văn học - Nghệ thuậtnay cũng chỉ chuẩn bị khoảng 1 tấn bánh thành phẩm.

Theo ông, ngày xưa các nhà chỉ chú trọng vào chất lượng bánh, còn giờ đây muốn kinh doanh thành công thì phải chú ý nâng cao hình thức nữa. Tức là bánh phải nhìn bắt mắt, vì ngoài chuyện mua về thưởng thức, người ta còn dùng làm quà biếu tặng. Với sự quan tâm của UBND thành phố, năm nay, gia đình ông được hỗ trợ 47,7 triệu đồng để đặt bao bì, xây dựng website nâng cao thương hiệu cho  sản  phẩm.  Ông  Nguyễn  Văn Đĩnh, Chủ tịch UBND phường Thị Cầu cho biết: “Với mục tiêu khôi phục lại nghề, chúng tôi sẽ tạo điều kiện để các hộ liên kết, thành lập HTX, mở rộng mặt bằng sản xuất tập trung và hướng tới bán sản phẩm quanh năm. Về lâu dài, chúng tôi đang xây dựng kế hoạch để xúc tiến quảng bá thương hiệu cho đặc sản này để nhiều người biết tới”. Được biết, bánh ngũ sắc là 1 trong những sản phẩm được Sở Khoa học và Công nghệ Bắc Ninh lựa chọn tham gia Đề án “Xây dựng, quản lý và quảng bá thương hiệu cho một số sản phẩm nông nghiệp và làng nghề của tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2018 - 2020”. Hy vọng, với sự quan tâm, hỗ trợ thiết thực, nghề làm bánh ngũ sắc ở Thị Cầu sẽ dần được khôi phục mạnh mẽ, để hương vị loại bánh truyền thống này ngày một vươn xa. Và để mỗi độ Tết đến, trong cái rét ngọt rắc hạt mưa lất phất, bên ấm trà nhâm nhi miếng bánh ngũ sắc, câu chuyện đầu xuân năm mới của người người, nhà nhà sẽ thêm đậm đà, đầm ấm.

Huyền Thương
Top