Bao dien tu Bac Ninh
Thứ Tư, 27/12/2017 - 09:06
Ứng xử lịch lãm với Quan họ
Hát Quan họ trên thuyền cùng các hoạt động văn hóa đặc sắc diễn ra ở phố đi bộ mà tỉnh đang triển khai định kỳ hàng tháng được đánh giá là cách làm độc đáo, hướng đến giá trị văn hóa, nhân văn cao cả vì một thành phố Bắc Ninh đáng sống. Qua đó cũng khẳng định tầm nhìn thời đại và cách ứng xử lịch lãm của người Bắc Ninh đối với Di sản Quan họ.

Sản phẩm du lịch “made in Bắc Ninh”

Khai mạc từ trung tuần tháng 8-2017 và diễn ra mỗi tháng một lần tại hồ Nguyên Phi Ỷ Lan, chương trình biểu diễn Dân ca Quan họ trên thuyền mang đến nhiều cảm xúc và ấn tượng đẹp cho khán giả. Có người đã ví Quan họ thực sự trở thành một thứ “bùa ngải” đầy ma lực... Thế nên, sự dụng công đầu tư một chương trình Quan họ bài bản, hoành tráng, chuyên nghiệp làm nức lòng người dân trong và ngoài tỉnh.

Những làn điệu Dân ca Quan họ trong sáng, tha thiết vang lên giữa lòng hồ Nguyên Phi Ỷ Lan lung linh, lộng gió đã thu hút hàng nghìn, hàng vạn người dân cùng du khách thập phương đến thưởng thức. Trong bầu không gian đậm Kinh Bắc ấy, mỗi câu ca Quan họ là lời tâm tình sâu lắng, có sức lan toả kết nối mọi người, mọi nơi. Các nghệ sĩ không đơn thuần là hát Quan họ, người nghe không chỉ nghe hát mà nghe cả lịch sử, văn hóa của một vùng đất giàu truyền thống. Chương trình khiến mỗi người tham dự như thức dậy và lan tỏa tình yêu quê hương đất nước. Một khán giả đến từ thành phố Hải Phòng xúc động: “Đây thực sự là một không gian tuyệt vời để người giàu, người nghèo đều bình đẳng tận hưởng những phút giây thư thái an lành - điều không thể mua được bằng tiền ở những đô thị lớn…”.

 

 

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh đến dự thưởng thức và động viên các nghệ sĩ, diễn viên trong mỗi chương trình biểu diễn Quan họ trên thuyền.

 

Đặc biệt, trong bối cảnh Bắc Ninh hướng tới thành phố trực thuộc Trung ương với đặc tính của một đô thị “Tri thức, văn hoá, sinh thái, thông minh” thì hát Quan họ trên thuyền cùng các hoạt động văn hoá nghệ thuật đặc sắc được kết hợp tổ chức ở phố đi bộ là một sáng kiến hay, độc đáo để tạo ra một sản phẩm du lịch “made in Bắc Ninh” hoàn toàn khác biệt, chỉ có ở thành phố miền Quan họ.

Theo phân tích của TS. Nguyễn Phương Bắc, Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế-Xã hội tỉnh thì “Đô thị là một nơi chốn và nó cần phải khẳng định là một điểm đến đặc biệt, không giống bất cứ nơi nào khác trên thế giới. Không có bản sắc sẽ chỉ là tập hợp các công trình vô hồn chứ không thể có một đô thị đáng sống, một đô thị có dấu ấn đặc biệt trong lòng mỗi người. Và để xây dựng thương hiệu cho đô thị cần xác định ở đó có gì khác biệt, có gì đặc trưng so với hàng trăm nghìn đô thị khác trên thế giới”. Chính bởi vậy, song song với thực hiện các tiêu chí cần và đủ để đưa Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc T.Ư, tỉnh cũng khởi động nhiều chương trình nhằm xây dựng thương hiệu của đô thị. Trong đó, Chương trình hát Quan họ trên thuyền tại hồ Nguyên Phi Ỷ Lan được kỳ vọng mang đến “gia vị” mới trong thực đơn của khách du lịch để hiểu sâu, hiểu thêm về một Bắc Ninh văn hiến, hào hoa.

 

Ứng xử lịch lãm, văn minh với di sản

Trong một câu chuyện về những ứng xử của con người đương đại với di sản văn hoá, nhà văn Nguyên Ngọc từng nói: “Con người nào thì làm ra văn hóa ấy và văn hóa nào thì lại chi phối lối sống, cách ứng xử của con người sống trong văn hóa ấy…”. Hiểu sâu sắc “sức mạnh mềm” của văn hoá, tỉnh Bắc Ninh luôn có những ứng xử văn minh, đúng đắn bằng nhiều chủ trương, chính sách phù hợp ở từng giai đoạn để khơi nguồn, tiếp sức cùng cộng đồng gìn giữ và thăng hoa các giá trị văn hoá tinh tuý của quê hương, trong đó có Dân ca Quan họ-Di sản văn hoá phi vật thể Đại diện của Nhân loại.

 

 

Nhiều hoạt động biểu diễn văn hoá nghệ thuật diễn ra ở không gian phố đi bộ. Trong ảnh: Nghệ nhân làng Múa rối nước Đồng Ngư (Ngũ Thái, Thuận Thành) hướng dẫn các em nhỏ biểu diễn quân rối.

 

Lịch sử đã chứng minh, không có ai bảo tồn di sản văn hóa tốt bằng chính người sáng tạo ra nó đó là nhân dân - chủ thể của văn hóa dân gian. Chương trình biểu diễn Dân ca Quan họ trên thuyền ngoài ý nghĩa bảo tồn Di sản theo đúng cam kết với UNESCO và tạo ra một sản phẩm du lịch đặc trưng của thành phố miền Quan họ thì còn giữ một sứ mệnh cao cả là tri ân những người đã sáng tạo, nắm giữ và tiếp diễn thực hành di sản. Tâm sự trong lần dẫn chương trình gần đây nhất, NSƯT Xuân Mùi - người “kể chuyện Quan họ” dí dỏm và hấp dẫn hiếm có ở vùng Kinh Bắc bảo rằng: “Ít có địa phương nào tổ chức được những chương trình nghệ thuật chất lượng, đẳng cấp để phục vụ nhân dân miễn phí như Bắc Ninh. Sự ra đời của hoạt động biểu diễn Quan họ trên thuyền mang rất nhiều ý nghĩa, song về sâu xa, tôi cho rằng đây chính là sự tri ân với cộng đồng những người yêu say Quan họ. Chương trình còn như khoá tập huấn, góp phần đào tạo, hình thành một lớp công chúng mới biết thưởng thức và yêu nghệ thuật, trong đó có Quan họ”.

 

 

Hát Quan họ trên thuyền.

 

Quả thực, trong bối cảnh Bắc Ninh đang rất thiếu vắng các hoạt động biểu diễn nghệ thuật thì sự xuất hiện của những đêm diễn xướng Quan họ trên thuyền đã mang đến một luồng gió mới đánh dấu bước chuyển trong đời sống văn hoá nghệ thuật tỉnh nhà. Đặc biệt, chương trình còn tạo sự kết nối, thôi thúc mọi người tạm gác lại những bộn bề thường nhật để trở về bên nhau đắm mình trong một không gian văn hoá đậm chất thi ca vừa lịch lãm, sang trọng vừa gần gũi, thân thuộc. Qua những lần tổ chức, chương trình biểu diễn Dân ca Quan họ trên thuyền cùng với các hoạt động nghệ thuật diễn ra ở không gian phố đi bộ đã thu hút hàng nghìn, hàng vạn lượt người tham dự với nhiều dư âm tích cực. Hoạt động này không chỉ góp phần làm phong phú đời sống tinh thần mà còn bước đầu hình thành ý thức, tạo thói quen thưởng thức nghệ thuật trong các tầng lớp nhân dân. Đó cũng là mục tiêu quan trọng mà Bắc Ninh hướng đến vì một xã hội phát triển bền vững, phồn thịnh, văn minh.

Tuy nhiên, bên cạnh những lời ngợi khen vẫn có những câu hỏi đặt ra mà phần nhiều băn khoăn về sự tốn kém và nghi ngại liệu chương trình sẽ được duy trì đến bao giờ? Không ngạc nhiên trước những câu hỏi đầy suy tư đó bởi đúng theo lẽ tự nhiên - phần đông người Việt quan tâm đến đời sống vật chất nhiều hơn là tinh thần. Nhưng giữa đời sống gấp gáp, ồn ào với bao căng thẳng, bộn bề của cơm áo thường nhật thì những làn điệu Quan họ ngọt ngào ấy như giúp mọi người tìm lại được thăng bằng trong cuộc sống. Giá trị từ những phút giây thư thái an lành ấy không thể nào mua được bằng tiền, lại càng không thể so sánh hay tính toán với vật chất kinh tế… Và để Chương trình diễn xướng Quan họ trên thuyền có thêm những bước đi mới, lâu dài cần tiếp tục nhận được sự quan tâm ủng hộ nhiều hơn nữa của cộng đồng.

Thuận Cẩm
Top