Phát triển con người là vấn đề quan trọng đối với mỗi quốc gia, dân tộc. Vì vậy, Đảng ta đã nhận thức rõ và sớm vai trò quan trọng của vấn đề chiến lược này. Ở mỗi thời kỳ cách mạng khác nhau, quan điểm của Đảng về con người được bổ sung hoàn thiện dần cho phù hợp với yêu cầu phát huy nhân tố con người trong điều kiện mới. Nối tiếp quan điểm về con người đã được khẳng định từ những kỳ Đại hội trước, Đại hội XI của Đảng tiếp tục khẳng định vai trò chiến lược của nhân tố con người, đồng thời xác định một số nội dung mới về vấn đề này:

" /> Phát triển nhanh nguồn nhân lực - “khâu đột phá” chiến lược
Bao dien tu Bac Ninh
Thứ hai, 13/06/2011 - 08:30
Phát triển nhanh nguồn nhân lực - “khâu đột phá” chiến lược
 

Phát triển con người là vấn đề quan trọng đối với mỗi quốc gia, dân tộc. Vì vậy, Đảng ta đã nhận thức rõ và sớm vai trò quan trọng của vấn đề chiến lược này. Ở mỗi thời kỳ cách mạng khác nhau, quan điểm của Đảng về con người được bổ sung hoàn thiện dần cho phù hợp với yêu cầu phát huy nhân tố con người trong điều kiện mới. Nối tiếp quan điểm về con người đã được khẳng định từ những kỳ Đại hội trước, Đại hội XI của Đảng tiếp tục khẳng định vai trò chiến lược của nhân tố con người, đồng thời xác định một số nội dung mới về vấn đề này:

Thứ nhất: Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (bổ sung, phát triển năm 2011) đã điều chỉnh đặc trưng về con người trong xã hội xã hội chủ nghĩa mà Việt Nam xây dựng; đồng thời chỉ ra cơ chế để phát huy tối đa nhân tố con người. Cương lĩnh đã diễn đạt đúng bản chất của xã hội XHCN mà chúng ta đang xây dựng nhưng gọn hơn về đặc trưng con người. Đó là: “con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện”. Để hướng tới mục tiêu đó, mà trước mắt là đến 2020, Việt Nam trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại, trong Chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2011-2020, Đảng ta nêu ra quan điểm: “Mở rộng dân chủ, phát huy tối đa nhân tố con người, coi con người là chủ thể, nguồn lực chủ yếu và là mục tiêu của sự phát triển”.

Việc khẳng định “con người là trung tâm của chiến lược phát triển, là chủ thể của sự phát triển” đồng thời là “mục tiêu của phát triển” là sự tiếp nối tư tưởng nhất quán của Đảng coi con người là chủ thể và là nguồn lực quan trọng nhất quyết định sự phát triển xã hội và sự nghiệp cách mạng Việt Nam; mọi quá trình phát triển kinh tế - xã hội phải hướng tới mục tiêu nhân văn cao cả là vì con người. Nhưng điểm mới ở đây là xác định ý nghĩa to lớn của việc mở rộng dân chủ, tạo mọi điều kiện để phát huy tối đa nhân tố con người. Thực tiễn quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta nhận thức sâu sắc rằng, dân chủ chính là động lực to lớn của cách mạng nhất là trong điều kiện hiện nay.

Thứ hai, Chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2011-2010 coi phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, là một trong “khâu đột phá”. Tại Đại hội XI, Đảng đã đề ra mục tiêu: “đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại; chính trị-xã hội ổn định, dân chủ, kỷ cương, đồng thuận; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng lên rõ rệt; độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ được giữ vững; vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế tiếp tục được nâng lên; tạo tiền đề vững chắc để phát triển cao hơn trong giai đoạn sau”.

Để đạt được mục tiêu đó, phải xác định đúng những khâu đột phá - tức là những khâu trọng yếu của sự phát triển. Đó là việc tháo gỡ những điểm nghẽn đang cản trở, kìm hãm tốc độ và hiệu quả của phát triển; tạo ra những tiền đề, những điều kiện và môi trường thuận lợi để giải phóng mọi tiềm năng và khai thác có hiệu quả các nguồn lực cho phát triển. Thực chất là tạo động lực cho sự phát triển.

Sở dĩ, Đảng ta xác định: “Phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao” là một trong 3 khâu đột phá là xuất phát từ thực trạng nguồn nhân lực cả nước ta và yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong điều kiện đất nước hội nhập ngày càng sâu rộng. Quá trình đổi mới đất nước, mặc dù đã có những bước phát triển, nhưng nhìn chung nguồn nhân lực của Việt Nam còn thấp kém so với một số nước trong khu vực, chưa đáp ứng được yêu cầu của quá trình đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng nhưng thiếu tính bền vững là do chúng ta xây dựng mô hình tăng trưởng chủ yếu dựa vào nguồn vốn đầu tư, tài nguyên thiên nhiên; thiếu tính chiều sâu mà mấu chốt là nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong điều kiện nền kinh tế thế giới chuyển dần sang kinh tế tri thức, nguồn nhân lực chất lượng cao đang trở thành nguồn tài nguyên vô cùng quý giá đối với bất cứ quốc gia nào; thì việc lựa chọn phát triển nhanh nguồn nhân lực là khâu đột phá là tất yếu, khách quan và phù hợp. Nhận định này cũng được minh chứng bằng thành công trong quá trình phát triển của các nước trên thế giới. Chỉ có phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua chiến lược con người đúng đắn như vậy mới có thể đảm bảo không bị tụt hậu về kinh tế và sự bền vững của quá trình phát triển đất nước; đồng thời, tham gia tích cực vào việc giải quyết những vấn đề và thách thức chung của nhân loại.

Thứ ba, phải “gắn kết chặt chẽ giữa phát triển nguồn nhân lực với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ”.

Trong điều kiện cách mạng khoa học-công nghệ và kinh tế tri thức phát triển như “vũ bão” hiện nay, những nước có trình độ phát triển thấp như Việt Nam vẫn có thể và cần thiết phải có sự gắn kết chặt chẽ giữa đầu tư gia tăng nhanh chóng chất lượng nguồn nhân lực với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ mới, tiên tiến. Chỉ có như vậy, chúng ta mới có thể tận dụng thời cơ, ứng dụng những thành tựu của khoa học, công nghệ hiện đại để vươn lên tránh nguy cơ tụt hậu và tạo ra sự phát triển nhanh, bền vững. Do vậy, “gắn kết chặt chẽ giữa phát triển nguồn nhân lực với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ” là một nội dung mới thể hiện tính hướng đích của Đảng trong chiến lược phát triển nhanh và bền vững.

Để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, Đại hội XI xác định những giải pháp:

Một là, xây dựng và hoàn thiện hệ thống giá trị của con người Việt Nam trong thời đại mới. Đó là những chuẩn mực nhằm hướng tới “xây dựng và hoàn thiện giá trị, nhân cách con người Việt Nam” thời kỳ mới. Đại hội XI, Đảng đã nêu ra những tiêu chí, những chuẩn mực của con người Việt Nam trong giai đoạn hiện nay cần phải chăm lo xây dựng để có nguồn nhân lực chất lượng cao. Những chuẩn mực đó là: “Xây dựng con người Việt Nam giàu lòng yêu nước, có ý thức làm chủ, trách nhiệm công dân, có tri thức, sức khỏe, lao động giỏi, sống có văn hóa, nghĩa tình, có tinh thần quốc tế chân chính”, có khả năng sáng tạo và ứng dụng khoa học-công nghệ vào quá trình lao động sản xuất và quản lý.

Con người Việt Nam cần phát huy, phát triển truyền thống yêu nước của dân tộc trong thời đại mới hiện nay-đó là không cam chịu đói nghèo, đoàn kết xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh và phải có tinh thần quốc tế chân chính. Truyền thống yêu nước là sức mạnh to lớn, là điểm tương đồng tạo ra sự đồng thuận xã hội, từ đó khơi dậy và phát huy sức mạnh của người Việt Nam ở trong nước, cũng như ở nước ngoài cùng chung mục đích xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh.

Vì vậy, con người Việt Nam trong thời đại mới phải nêu cao tinh thần trách nhiệm công dân để không ngừng học tập, trau dồi tri thức; có ý thức và năng lực làm chủ bản thân, làm chủ xã hội, nhất là phải có khả năng làm chủ khoa học-công nghệ, vận dụng đúng đắn, thành thạo các kỹ thuật, công nghệ mới hiện đại, các tri thức khoa học để lao động sản xuất giỏi. Hơn nữa, để đáp ứng được những yêu cầu ngày càng cao đó, với cường độ lao động lớn, đòi hỏi mỗi người phải có ý thức rèn luyện sức khỏe, nâng cao thể lực; coi trọng rèn luyện phẩm chất đạo đức, sống có nghĩa tình, có văn hóa, có lý tưởng. Đó là những giá trị truyền thống của dân tộc còn nguyên giá trị và cần phải được tiếp tục phát huy.

Hai là, đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân.

 Để phát triển nhanh nguồn nhân lực cả về số lượng và chất lượng, Đại hội XI chỉ rõ: “phải đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế; trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt”. Từ thực trạng giáo dục - đào tạo của Việt Nam và yêu cầu mới của thời đại đối với giáo dục - đào tạo, việc khẳng định đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên một cách toàn diện thực sự là một trong những khâu then chốt hàng đầu. Trên cơ sở đó, đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội và điều kiện cho mọi công dân được học tập suốt đời.

Ba là, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội.

Nguồn nhân lực phải được đánh giá một cách toàn diện cả về thể lực, trí tuệ, đạo đức, nhân cách, phẩm chất…. của con người. Nhận thức rõ điều đó, tại Đại hội XI, Đảng ta khẳng định: “Xây dựng và thực hiện chiến lược quốc gia về nâng cao sức khỏe, tầm vóc con người Việt Nam”. Trong đó, lĩnh vực y tế đóng vai trò quan trọng hàng đầu. Do vậy, tại kỳ Đại hội này, Đảng đã tập trung chỉ đạo sát sao và cụ thể hóa hơn những hoạt động của lĩnh vực này nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả chăm sóc sức khỏe nhân dân, đáp ứng yêu cầu của quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với kinh tế tri thức trong bối cảnh hội nhập, cạnh tranh gay gắt và cường độ lao động cao.

Chiến lược lần này cũng đã đề cập một hệ thống các quan điểm và chính sách tương đối đồng bộ và toàn diện làm cơ sở cho việc phát triển một hệ thống an sinh xã hội và phúc lợi xã hội hiệu quả, bền vững.

Tóm lại, những nội dung về chiến lược phát triển nguồn nhân lực Việt Nam được nêu trong Đại hội XI một mặt là sự tiếp nối những quan điểm, tư tưởng nhất quán của Đảng về vấn đề này tại các kỳ Đại hội trước. Sự bổ sung, phát triển là yêu cầu tất yếu và cần thiết đảm bảo cho sự thắng lợi khi đưa Nghị quyết của Đảng vào cuộc sống.

Nguyễn Đắc Thu 

Top