Điện Biên Phủ là mặt trận chiến lược. Sự thành bại của một giai đoạn kháng chiến phụ thuộc vào mặt trận này. Cả ta và địch đều dồn lực lượng tinh nhuệ nhất, sức người, sức của cao nhất. Góp cùng đoàn quân hùng hậu chiến thắng Điện Biên có các nhà thơ. Những bài thơ đã phản ánh chân thực và kịp thời chân dung chiến dịch.

" /> Chiến thắng Điện Biên Phủ trong thơ
Bao dien tu Bac Ninh
Thứ ba, 06/05/2008 - 13:59
Chiến thắng Điện Biên Phủ trong thơ
 

Điện Biên Phủ là mặt trận chiến lược. Sự thành bại của một giai đoạn kháng chiến phụ thuộc vào mặt trận này. Cả ta và địch đều dồn lực lượng tinh nhuệ nhất, sức người, sức của cao nhất. Góp cùng đoàn quân hùng hậu chiến thắng Điện Biên có các nhà thơ. Những bài thơ đã phản ánh chân thực và kịp thời chân dung chiến dịch.

Có thể gói gọn cả khí thế và cũng là bức tranh hoành tráng chiến dịch Điện Biên qua mấy câu thơ của nhà thơ Tố Hữu khi ông miêu tả bài Việt Bắc viết sau giải phóng Điện Biên:

Những đường Việt Bắc của ta

Đêm đêm rầm rập như là đất rung

Quân đi điệp điệp trùng trùng

ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan

Dân công đỏ đuốc từng đoàn

Bước chân nát đá, muôn tàn lửa bay

Nghìn đêm thăm thẳm sương dày

Đèn pha bật sáng như ngày mai lên.

Làm nên chiến thắng Điện Biên là cả dân tộc. Đó là những người dân Việt Bắc, là hàng vạn dân công ở nhiều miền quê đất nước, là anh bộ đội... Không mặt trận nào lại có lực lượng dân công đông đảo, hùng hậu như Điện Biên và có lẽ cũng chỉ có Điện Biên dân công mới có mặt trong thơ. Các nhà thơ trong và ngoài quân đội đã phản ánh khá chân thực và sâu sắc về lực lượng hùng hậu này. Đó là Những bàn tay xẻ núi, lăn bom. Nhất định mở đường cho xe ta lên đường tiếp viện, là đỏ đuốc từng đoàn, bước chân nát đá, chị gánh anh thồ, anh hò chị hát...

Nhân vật trung tâm của chiến dịch Điện Biên và cũng là của thơ về Điện Biên là chiến sỹ. Tất cả phẩm chất cao đẹp của chiến sỹ đã được các nhà thơ phản ánh đầy cảm hứng sáng tạo. Cảm hứng chiến sỹ đi cùng với cảm hứng thi ca. Điều này thể hiện rất rõ trong bài Hoan hô chiến sỹ Điện Biên của nhà thơ Tố Hữu:

Hoan hô chiến sỹ Điện Biên

Chiến sỹ anh hùng

Đầu nung lửa sắt

Năm mươi sáu ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt

Máu trộn bùn non

Gan không núng

Chí không mòn!

ở chiến dịch Điện Biên có muôn vàn tấm gương hy sinh anh dũng. Họ là những chiến sỹ quyết chiến quyết thắng. Người ngã lại người ngã. Trên cánh đồng Mường Thanh. Mắt quắc lên nảy lửa. Chiến sỹ vút lao nhanh (Bài ca Điện Biên Phủ - Nguyễn Đình Thi); là sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ - đó là Bế Văn Đàn thân chôn làm giá súng, Phan Đình Giót đầu bịt lỗ châu mai, Tô Vĩnh Diện chèn lưng cứu pháo, nát thân nhắm mắt còn ôm; là những chiến sỹ khi ngã xuống vẫn nằm trong tư thế tiến công.

Chiến dịch Điện Biên kéo dài tới 56 ngày đêm. Chính trong chiến dịch này, chúng ta mới thấm thía hai tiếng thiêng liêng đồng đội. Chỉ có chiến sỹ cách mạng, trung với Đảng, hiếu với dân mới có điều ấy. Nhà thơ quân đội Chính Hữu có bài Giá từng thước đất rất cảm động về đồng đội. Đây là một trong những bài tiêu biểu của ông trong mấy chục năm cầm bút. Bài thơ giản dị, sâu lắng, đọc đi đọc lại chúng ta vẫn rưng rưng:

Đồng đội ta

Là hớp nước uống chung

Nắm cơm bẻ nửa

Là chia nhau một trưa nắng, một chiều mưa

Chia khắp anh em một mẩu tin nhà

Chia nhau đứng trong chiến hào chật hẹp

Chia nhau cuộc đời, chia nhau cái chết.

Lòng yêu vô bờ với Tổ quốc, với Đảng, nhân dân ta làm cho chiến sỹ dũng cảm vô song, tài trí, dũng mãnh, ngoan cường. ở Điện Biên, chiến sỹ ta có nguồn động viên lớn là hậu phương, nơi chẳng những tiếp tế lương thực, thuốc men mà còn tiếp tế cả ý chí diệt giặc. Có lẽ trong thơ ca kháng chiến chống thực dân Pháp chưa có tác giả nào viết về những lá thư từ quê nhà gửi lên tiền phương ngoài nhà thơ Chính Hữu. Với đề tài tưởng như khô khan này, Chính Hữu đã vụt sáng lên qua bài thơ Thư nhà ấm áp với một thi pháp rất riêng của mình:

Một lá thư nhà

Hôm nay ta đọc

Trong chiến hào chuẩn bị tiến công

Chưa bao giờ hiểu hết

Ta mới biết

Chiều cao ngọn núi, chiều rộng con sông

Hai tiếng quê hương bỗng sao thắm thiết

Với sự lãnh đạo tài tình của Đảng, chủ nghĩa anh hùng cách mạng của cả dân tộc, chúng ta đã toàn thắng ở Điện Biên. Những câu thơ sảng khoái của Tố Hữu đã nói lên tâm tư, nỗi niềm của cả dân tộc:

Vinh Quang Tổ quốc chúng ta

Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa

Vinh quang Hồ Chí Minh, Cha của chúng ta ngàn năm sống mãi

Quyết chiến quyết thắng, cờ đỏ sao vàng vĩ đại!

(Hoan hô chiến sỹ Điện Biên)

Đúng là kháng chiến ba ngàn ngày. Không đêm nào vui bằng đêm nay. Đúng là Đêm lịch sử, Điện Biên sáng rực. Trên đất nước như huân chương trên ngực. Dân tộc ta, dân tộc anh hùng!

Chỉ trong thời gian ngắn - trước và sau chiến dịch - đã có hàng loạt bài thơ ra đời trong đó có nhiều bài thơ hay và cũng là tiêu biểu của nhiều tác giả. Thơ viết về chiến dịch Điện Biên cũng là một dấu son trong thơ ca kháng chiến 1945-1954. Đây cũng là điều lạ khi đề tài, đối tượng phản ánh chỉ là một chiến dịch. Giải thích điều này có lẽ không ngoài lý do, trái tim nhà thơ đã nhịp cùng trái tim người lính, trái tim dân tộc. Khi cái tài quyện vào cái tâm thì câu thơ sẽ là ánh trăng, ngọn lửa. Thơ viết về chiến dịch Điện Biên - những dân công, những ngày kéo pháo, những cuộc quyết chiến Hồng Cúm, Him Lan, A1... chắc chắn sống mãi với dân tộc, với quê hương đất nước.

Đỗ Nhật Minh

Hội Văn nghệ Bắc Giang

Top