Tại thời điểm này, trên địa bàn cả nước đang hối hả các chương trình tư vấn mùa thi đối với học sinh chuẩn bị thi ĐH, CĐ. Đây là hoạt động thiết thực thường niên của Bộ GD-ĐT với các cơ quan báo chí lớn như: Đài Truyền hình Việt Nam, Báo Thanh niên, Báo Tuổi trẻ… Tại nhiều tỉnh, thành phố, dù có hay không chương trình tư vấn mang tầm vĩ mô thì các Sở GD-ĐT, thậm chí là các trường THPT do nhận thức sâu sắc vấn đề nên cũng đều có cách làm riêng của mình trong việc tư vấn chọn ngành, chọn nghề phù hợp năng lực, sở thích của thí sinh. Thực tế cho thấy, kết quả thi ĐH, CĐ cao hay thấp của một cơ sở giáo dục THPT có nguyên nhân quan trọng xuất phát từ việc cơ sở đó đã làm tốt hay chưa tốt việc tư vấn thi tuyển sinh cho học sinh của mình!

Đối với tỉnh Bắc Ninh, ngoài nâng cao chất lượng giáo dục những năm qua ngành GD-ĐT rất quan tâm đến việc tư vấn chọn ngành, chọn nghề đối với học sinh THPT ngay từ đầu cấp. Chính vì vậy kết quả thi tuyển sinh vào ĐH, CĐ hàng năm của tỉnh luôn đứng trong tốp dẫn đầu toàn quốc. Năm 2009, theo thống kê của Phòng Giáo dục Thường xuyên - Chuyên nghiệp thuộc Sở GD-ĐT, toàn tỉnh có tới 68% học sinh tốt nghiệp THPT trúng tuyển ĐH, CĐ trong đó đỗ ĐH 26%, CĐ 42%. Một thống kê khác theo xếp hạng từ cao xuống thấp của Bộ GD-ĐT thì Bắc Ninh đứng thứ 8/63 tỉnh, thành phố về tổng điểm bình quân 3 môn thi ĐH theo hình thức 3 chung với 12,28 điểm. Đặc biệt toàn tỉnh có tới 7 trường THPT được xếp hạng trong tốp 200 trường THPT chất lượng cao toàn quốc năm 2009 là: Chuyên Bắc Ninh, Yên Phong 1, Hàn Thuyên, Lý Thái Tổ, Thuận Thành 1, Nguyễn Đăng Đạo và Quế Võ 1.

Liên quan đến vấn đề tư vấn thi tuyển sinh ĐH, CĐ, Thạc sỹ Lưu Quang Thăng, Trưởng phòng Giáo dục Thường xuyên-Chuyên nghiệp (Sở GD-ĐT) cho rằng: Kết quả thi tuyển của học sinh Bắc Ninh có thể tốt hơn nếu các cơ sở giáo dục thật sự quan tâm tư vấn, giúp các em nhận thức đúng bản thân để chọn được một trường phù hợp với học lực, một ngành phù hợp sở trường và một nghề có nhiều cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp. Việc chọn ngành, chọn nghề và trường thi, khối thi cụ thể phụ thuộc vào quyết định của từng học sinh, nhưng không phải mọi nhận thức ở lứa tuổi các em đều cặn kẽ đúng đắn. Thế mới có tình trạng nhiều học sinh không chỉ của tỉnh đua nhau cố thi vào những trường quá sức, những nghề theo trào lưu, những ngành thời thượng khó đầu vào và khó cả đầu ra khi xin việc… Kết quả là nhiều học sinh thất bại khi thi đầu vào, nhiều học sinh đỗ đầu vào nhưng sau một thời gian học tập hẫng hụt với ngành đã chọn, cao điểm của sự hẫng hụt đó là không tìm được công việc đúng chuyên môn sau khi tốt nghiệp. Hiện nay tuy chưa có con số thống kê chính thức nhưng cơ bản sinh viên tốt nghiệp ĐH nói chung làm trái ngành, nghề được đào tạo tại trường.

Rõ ràng việc tư vấn thi tuyển sinh cho học sinh THPT, cụ thể là học sinh lớp 12 của các cơ sở giáo dục là hết sức quan trọng, cần thiết cho chính tương lai các em tiếp đến là nhu cầu nguồn nhân lực cho xã hội trên từng lĩnh vực. Riêng với học sinh trước khi đặt bút đăng ký dự thi, có thể liệt kê danh sách các trường có ngành mình đã chọn để so sánh với nhiều tiêu chí chủ quan và khách quan. Việc chọn trường dự thi tuỳ thuộc vào sức học, vào cơ hội trúng tuyển của mỗi học sinh, đừng quá cố gắng phải vào bằng được một trường nổi tiếng tốp trên nào đó mà lỡ dở con đường học vấn của mình. Đặc biệt trong quá trình chọn trường chọn nghề, cũng phải tính đến biên độ ứng dụng vì hiện nay nhiều trường ĐH, CĐ do áp lực cạnh tranh trong thu hút người học nên đưa ra rất nhiều ngành mới, thời thượng nhưng ít việc làm. Vì thế học những ngành này, người học khó tìm thấy cơ hội trên thị trường lao động sau khi tốt nghiệp.

Bước ngoặt cuộc đời đang đến với học sinh lớp 12 toàn quốc nói chung và học sinh tỉnh Bắc Ninh nói riêng, khi chính thức đặt bút đăng ký dự thi cũng có nghĩa là các em đã “đánh cược” với tương lai về quyết định của bản thân mình. Dẫu không còn sớm nhưng cũng chưa quá muộn để các em điều chỉnh suy nghĩ, hành vi, nhận thức cho tương lai chính mình. Thành công sẽ đến với những bạn trẻ ham học hỏi, biết được khả năng, sở trường, năng lực bản thân để lựa chọn những ngành nghề phù hợp bất kể đó là ngành gì, được đào tạo ở bậc ĐH, CĐ hay chỉ đơn thuần ở một trường nghề…

Bài, ảnh: Thanh Tú