Hoài Thượng hôm nay không còn hộ đói, hộ nghèo chỉ còn 30 hộ, mức sống được nâng lên. Hoài Thượng 5 năm liên tục được tặng danh hiệu Làng văn hoá. Chi bộ thôn được công nhận Trong sạch vững mạnh toàn diện 5 năm liên tục (2006-2010) được các cấp tặng 10 giấy khen cho Tập thể và 12 cá nhân được khen thưởng.

  Nằm lưng chừng núi Tiêu quanh năm cây cối u tịch, phía dưới chân núi là dấu tích dòng sông Tiêu Tương cổ thơ mộng, chùa Tiêu có tên chữ là “Thiên tâm tự” thuộc xã Tương Giang, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, từ lâu nổi tiếng là danh lam cổ tự.

  Nằm ở lưng chừng núi Dạm, chùa Dạm có tên chữ là “Đại Lãm tự”, “Thần Quang tự” và còn có tên nôm là chùa Bà Tấm, thuộc xã Nam Sơn, thành phố Bắc Ninh, có cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp, từng được sử sách lưu danh, dân gian truyền tụng là trung tâm Phật giáo, đại danh lam thời Lý.

  Theo các nguồn sử liệu, tỉnh Bắc Ninh trước đây có nhiều loại thành: thành là quốc đô (Luy Lâu), tỉnh thành (thành Bắc Ninh), thành phủ và lỵ sở của các huyện.  

  Thôn Yên Việt thuộc xã Đông Cứu, huyện Gia Bình, vốn là một làng cổ có bề dày lịch sử, văn hiến và được phản ánh ở quần thể di tích cổ kính thâm nghiêm, trong đó nổi bật là ngôi đình làng, công trình kiến trúc nghệ thuật của hai thời Lê-Nguyễn còn bảo lưu khá nguyên vẹn đến ngày nay.

  Tại đầu làng Tỳ Bà, xã Phú Hoà (Lương Tài) có một công trình kiến trúc điêu khắc đá từ thời Lê không to lớn, đồ sộ nhưng tìm hiểu kỹ, thấy có nhiều tác phẩm có giá trị nghệ thuật độc đáo.

  Trong lịch sử dân tộc ta, vương triều Lý đã có nhiều công lao với dân tộc. Công lao đầu tiên thuộc về vua Lý Thái Tổ và các bậc vua anh minh triều Lý. Đó là vai trò to lớn của các danh nhân, danh tướng triều Lý, trong đó có Đô Thống Lê Phụng Hiểu.

  Năm 2005, Hội những người yêu kính Nguyễn Trãi- Nguyễn Thị Lộ Việt Nam cùng một số nhà hảo tâm đã cung tiến xây dựng lại ngôi đền thờ hai vị tiền bối tại Lệ Chi Viên (thuộc thôn Đại Lai, xã Đại Lai (Gia Bình).

  Thôn Đại Trạch, xã Đình Tổ (Thuận Thành), vốn có tên chữ là “Tứ Kỳ”, tên nôm là “Chằm Chỉ”; xưa nằm bên bờ con sông Dâu cổ và thuộc văn hóa vùng Dâu từng là “cái nôi” lịch sử, văn hóa của xứ Kinh Bắc và dân tộc. Song bề dày lịch sử và văn hiến của thôn Đại Trạch được hội tụ và phản ánh ở quần thể di tích cổ kính thâm nghiêm, trong đó có ngôi chùa làng nổi tiếng với lễ hội “Tạ ân”.

  Trong truyện ngắn có cái tên Làng nổi tiếng của cố nhà văn Kim Lân (1921-2007), người làng Phù Lưu Chợ Giầu, có nhân vật ông Hai thích khoe cái làng của mình: “Ông nói chuyện về cái làng ấy một cách say sưa và náo nức lạ thường. Hai con mắt ông sáng hẳn lên, cái mặt ông biến chuyển, hoạt động. Ông khoe làng ông có cái phòng thông tin tuyên truyền sáng sủa rộng rãi nhất vùng, chòi phát thanh thì cao bằng ngọn tre, chiều chiều loa gọi cả làng đều nghe thấy. Ông khoe cái làng ông nhà ngói san sát, sầm uất như tỉnh. Đường trong làng toàn lát đá xanh, trời mưa trời gió tha hồ đi khắp đầu làng cuối xóm, bùn không dính đến gót chân. Tháng năm, ngày mười phơi rơm, phơi thóc thì thượng hạng không có lấy một hạt đất”.

 Nguyễn Tiên Điền là dòng họ trứ danh cả nước với những bậc danh nhân tài hoa như Nguyễn Nghiễm, Nguyễn Trọng, Nguyễn Khản, Nguyễn Du... Đáng chú ý là ngay trên mảnh đất quê hương Kinh Bắc cũng tồn tại một nhánh dòng họ vinh hiển này đó là nhánh của cụ Nguyễn Trừ, con trai cụ Nguyễn Nghiễm, người anh cùng cha khác mẹ của đại thi hào Nguyễn Du, đồng thời là Quốc trượng (bố vợ) vua Gia Long.

  Chùa Thiên Thư và đền thờ Thái sư Lê Văn Thịnh thuộc thôn Bảo Tháp, xã Đông Cứu (Gia Bình) nằm dưới chân dãy núi Thiên Thai. Nhìn  từ xa, giữa biển lúa mênh mông, hai ngọn núi vồng lên như một con thuyền căng cánh buồm đón gió, đón lấy sự yên bình và trù phú của vùng đất này.

  Bắc Ninh-Kinh Bắc vùng đất địa linh nhân kiệt, là quê hương phát tích nhà Lý, đã sinh thành ra Lý Thái Tổ bậc Thiên tử có công khai lập nên vương triều Lý và đã có công lao to lớn trong việc định đô Thăng Long.

  Trở về vấn tổ tìm tông là trở về với tiếng vọng của Tổ tiên, là hồn thiêng sông núi, là khát vọng ngàn đời của những người con đất Việt, là thể hiện bản sắc văn hóa truyền thống, đạo lý cao đẹp của dân tộc Việt Nam “Uống nước nhớ nguồn”. Trên hành trình về Đền Hùng, trước hết chúng ta hãy đến viếng Lăng và đền thờ Kinh Dương Vương-Lạc Long Quân-Âu Cơ ở thôn Á Lữ, xã Đại Đồng Thành, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.

  (Tiếp theo và hết)

  (Tiếp theo kỳ trước)